Tuesday, December 27, 2011

Me, myself and Anaraa - a long overdue interview

- So what's up these days with Anaraa, why the long drawn-out silence on the blog from November onwards? We missed you.
- Well, that's just what life is, right, for some people, one long drawn-out transit time between events. At least that's how I also experienced life until this year. The beautiful thing is that's no longer the case. I don't see life as transit time between events and people. I guess you could say that I truly began walking the power of now this year.
- Are you happy with how this year went in terms of your goals and aspirations for LGBT people in Mongolia?
- Absolutely, although I have to correct you there that I always have had other aspirations in life that were not connected with LGBT people. I was on the board of the LGBT Centre till mid-July this year, however, with my transition, personal dreams and aspirations absolutely took a primary focus in my life. I began my hormone replacement therapy on 5 June this year, a life-long event that I had waited for. The therapy's giving its results, I am taken as a guy by 95% of people I come in contact, albeit a lot of people mistake me for a gay guy.
- A gay guy?! But you're not gay, are you?
- No, I have always loved women, and that doesn't change with transition. Sexual orientation does not change with transition, that is a fact. In a way, I take the interest from gay guys as a huge compliment to my masculinity. Friends said that some people might perceive me as a gay guy thanks to the echoes of femininity that I had tried to master in 24 years of trying to pass and live as a woman. Let me tell you something: the energies that women and men give off when they are attracted to you are decidedly different. Because it is new to me, to be desired as a guy by other guys, it often unnerves me. I noticed those interested looks and light cruising from guys for the first time in September, and I was shocked then because psychologically I wasn't prepared for that side effect of my transition. But now it's just another aspect of my life.
- So the therapy must be going really well. Are there other things you want to share about your transition?
- I just talked about how I am perceived by guys. Now let me tell you how I am perceived by women [chuckles]. 16 years of my life I had spent in an LGBT community, I am still with them because that's where majority of my life energies were dedicated. As it happens, I am still hanging out with lesbians and gays, and I am, unfortunately, falling in love, still, with lesbians and bisexual women. I began dating again in September, hanging out with women, spending time with my community more. Soon after I found myself falling in love with some of them, and being a straightforward type of a guy, I told them about how I felt to only be rebuffed unequivocally with "I am a lesbian, you are a guy, we could never be together" (one of the women who said that is now pregnant, by the way), and one of the bisexuals told me that she could never be with me because I didn't have a penis.
-Uh-oh... So they don't know that you still have your birth body till you go for your surgeries? 
- I guess not. One of them later on rubbed salt over the injury and said that I was a freak, that I was perceived as a freak by lesbians. Starting from November it was a period of confusion and much apprehension, especially in regard to my personal life because that was when I found out that the woman I fell hard for was pregnant. I guess that kind of news breaks not only one's heart, but also a bit of spirit. Another thing is, although I still do have my birth body, and I'm certain to go for chest reconstruction within the next couple of years, I would not want whoever is with me to get too attached to my present body. At the same time, I would not want whoever is with me to get too hung up about what will happen in the future about my body. The last few months were simply a glimpse at the life I would have for the rest of my life, the labels such as freak firmly attached to my forehead.
- No wonder you had no updates for your blog.
- Indeed. As for other transition-related matters: very happy with the muscle development, especially on my upper body. Happy with the facial and body hair as well. Everything is going as per usual. Really unhappy with the fact that I can no longer cry, though. It's no longer physically possible, not when I'm sober. When a little under influence of alcohol, I find it much easier to cry. Go figure.
- Now, we know that you had been on 'a hiatus' from work for 3/4ths of this year. How did that affect you in conjunction with the fact that when you were finally ready to date again after the separation from your wife, you met this sort of lack of comprehension?
- Surprisingly well. Although to be on a hiatus was never my choice, I saw how I needed the time to myself to sort out and prioritise my life. And if that lack of comprehension and acceptance came from the fact that I finally did what I had planned from 2004 summer, knew from the age of 10, then be it. Overall, it's been a great year for me, the highlight again being my transition.
- There was a recent entry in your blog about how you found the one you will love for the rest of your life. Who is she? Wouldn't she also reject you, being a lesbian herself? I take it that it is someone who identifies as a lesbian or a bisexual given that you're mostly hanging out with the LGBT people.
- Yes, she is indeed... But the connection I felt with her was more than a matter of sexual orientation or gender identity. It was an intense karmic connection that I didn't know existed, that I didn't think I'd experience. I would like to keep her identity to myself until such time that I'm with her. She is a good friend, I don't want to jeopardise my friendship by giving out names. I do hope that in a few years she will be mature enough to no longer deny the one and only strong connection in her life.
- Some people said that they saw your photo on two, three boulevard press newspapers in recent times. What was in those articles, have you seen them, and are you worried about the effect of those yellow press articles?
- To be honest, yes I am worried. On the other hand, I would never pursue those newspapers for encroaching into my personal space and thereby leaving me open to all sorts of attacks on my person because I would simply never see justice done with those newspapers. I can see many adverse effects arising out of those articles, especially the last one with my picture. I never saw those articles, I don't even know which papers carried those articles, but I had people tell me that they saw those articles. It is scary. Journalists should always remember how their simple, or in some cases, malign coverage might affect someone's very life. Mongolian journalists are simply not at that stage yet.
- Your plans for the 2012?
- I will continue writing my blog as soon as I feel safe, that I can promise. Happy 2012!

Thursday, December 15, 2011

Онол номер 20

Эрх чөлөө бол мэдрэмж. Өөрийгөө болон бусдыг эрх чөлөөтэй хэмээн мэдэрч, түүгээр амьсгалж, алхаж, түүнийг хүндэлж, дээдлэж явах мэдрэмж. Үүнийг мэдрэлгүйгээр жинхэнэ хүн болж төлөвшдөггүй. 

Wednesday, November 23, 2011


Хааяа гэнэ гэнэ мэлэн хоолиг болдгоороо өнөөдөр гэнэт их мэлэн хоолигт автав. Учир шалтгаангүй, ойлгомжгүй, хэнд ч юм, юунд ч юм гомдож уйлмаар ч юм шиг нэг тийм сонин мэдрэмж. Амьдрал маань хаана байгаад би дэндүү аз жаргалтай, сэтгэл хангалуун байгаа ч магад одоо л жинхэнэ утгаараа ганцаардаж буйгаа мэдэрч эхэлж байгаа ч юм билүү. Билүү ч гэж мэдэрч байна л даа. Ганцаараа явсаар олон сар өнгөрч. Түүндээ дэндүү дассан ч хааяа хамтдаа байдлыг санах...

Tuesday, November 15, 2011

Үнэхээр баяртай байна

Өнөөдөр миний 35 нас хүрэхэд хэд хоногийн өмнө нэг сайхан мэдээг Баяа маань биеэр ирж дуулгасанд маш их баярлав. УИХ-ын Төрийн байгуулалтын хороо маш удахгүй миний боловсруулсан ЛГБТ Төвөөс энэ оны 3-р сард тухайн хороонд өгсөн Үндсэн хуульд бэлгийн чиг баримжаа, хүйсийн баримжаа илэрхийллээр үл ялгаварлан гадуурхах саналыг авч хэлэлцэхээр болсон тухай албан ёсны мэдэгдлийг өгчээ. ЛГБТ Төв маань хүчтэй үргэлжлэх үндсийг нь тавьсандаа, ЛГБТ хүмүүсийн амгалан, аюулгүй амьдрах үндсийг тавьсандаа би үнэхээр их өөртөө сэтгэл хангалуун алхдаг. Харин өнөөдөр үнэхээр тэмдэглэх ёстой зүйл сонссоноо ганцаараа ч болтугай тэмдэглэх санаатай. Мөн ирэх жилийн эхээр Арьсны өнгөөр ялгаварлан гадуурхахын эсрэг конвенцийн хэрэгжилтийг Монгол Улс хянуулах асуудал дээр үзэн ядалтын эсрэг гэмт хэргийн асуудлыг дахин НҮБ-ийн хэмжээнд тавих, мөн хянуулах өөр нэг гэрээ нь Эмэгтэйчүүдийн эсрэг бүх төрлийн ялгаварлан гадуурхалтыг устгах конвенц бий. ЛГБТ эрхийн асуудал өдөр ирэх тутам сайжрах үндэс бат бөх тавигдсанд, бүх зүйл сайхан урагшилж байгааг би өнөөдөр дотроо тэмдэглэж сууна. Харин 1 цагийн дараа тэмдэглэсэн шиг тэмдэглэж эхэлнэ.

Thursday, November 10, 2011

100% сонирхолтой өдрүүд үргэлжилсээр

Нэг мэдсэн блогоо ч хөтлөхөө байх шахсан байна л. Өнгөрсөн долоо хоног нэлээд сэтгэл санаа таагүй байсны дээр долоо хоногийн сүүлээр завгүйн дээдийг амсч жаал баясав. Өнөөдөр сэрээд арван нэгдүгээр сард баймааргүй дулаан өдөр болохыг мэдрээд сэтгэл гэгэлзэн гараад амжуулах ёстой нэг хоёр ажлаа амжуулаад 100%-даа очив. За тэгээд өдрөөс хойш хүмүүс орж гараад л, 100%-ийн энгийн өдөр үргэлжилсэн ч хамгийн сүүлийн мөчид сэтгэл сэртхийлгэсэн зүйл сонссоноо энд эн тэргүүнд оруулмаар санагдаад үүрийн 4:30 өнгөрсөн хойно компоо балбаж сууна. 

100%-ийн ажилд тусласаар долоо хоногийн нүүрийг өнөөдөр үзэв. Харин 11-р сарын 7-нд "Өнөөдөр" сонинд 100%-д ЛГБТ хүмүүс цуглах болсон талаар мэдээ гарсан байна гэнэ шүү, цаагуур чинь. Инээд хүрмээр, өхөөрдмөөр, хамгийн чухал нь сайн ч, муу ч PR, үнэгүй сурталчилгаа хийж өгсөн "Өнөөдөр"-төө баярласан гэж. Бид хүмүүсээс гаж биш, хэн ч орж ирсэн энгийн хэдэн залуус, охид инээлдэн юм ярин суугааг хэн ч харна. Хөгшид орж ирээд үйлчилгээнд нь баярлаад гарна. Залуу хүмүүс ч бас. Төрсөн өдрөө тэмдэглэж буй хүмүүс ч бас. Хамгийн БАЛИАР (блогтоо би сул уг хэрэглэдэггүй ба зөв бичгийн дүрмээр бичдэг ч үнэхээр балиар гэж  хэлэхүйц) ба БУЗАР гэж хэлэхүйц зүйл болсон нь жорлонд хэн нэг нь утсаа орхиж хүмүүсийн бие засч буйг бичсэн болохыг дөрвөн цагийн өмнө би олж мэдсэн юм. Нэг биш хоёр хүн гэрчлэн хэлэхэд би сэртхийхийн дээдээр сэртхийж "Арай ч дээ" гэж уулга алдав. Яг юу олж харна гэж хэн нэгэн хүн тэнд утсаа орхиж бичлэг хийсэн юм бэ??? Хэрэв таныг тэгсэн бол танд ямар санагдах вэ??? Яагаад ЛГБТ хүмүүс их ордог болсон газар тэгж болно гэж бодсон бэ??? Хамгийн их уур хүрсэн зүйл нь яагаад тэр дор нь тэр утсыг харсан хүмүүс хэлээгүй вэ??? Уржигдар, өчигдөр хэдэн хүмүүс орж ирээд гарахдаа доромжлонгуй аясаар хандсан ч түүнийг нь өнгөрөөж болно. Үгүй бол цагдаа дуудаж өгч болно. Угаасаа нэг хүн дээр дуудсан, дуудна ч. Гэхдээ яагаад хэн нэг нь жорлонд бичлэг хийсэн бэ????? Маш олон газар хүмүүсийн цүнх энэ тэрийг нь шалгаж оруулдгийг нэвтрүүлмээр санагдсан гэж. Бичлэг хийж харагдсан хүмүүсийг дотоод журмаараа өндрөөр торгомоор, дахин орж ирэхийг нь хоригломоор санагдсан гэж. Бид амьтны хүрээлэн биш. Бид энгийнээс энгийн л хүмүүс байтал яаж доромжлохоо олж ядсан хүмүүс юугаа бодож БҮР ЖОРЛОНД бичлэг хийсэн бэ??????????????? Хаа хаанаа бодолтой, хүлээн зөвшөөрмөөргүй зүйл байвал дуугүй хүлцэх биш, шууд хэлж байгаасай гэж дахин дахин дахин бодов. 

Бас нэгэн өөр том сонинтой, миний л хувьд том. Сүүлийн сар хагас сэтгэл минь алдуураад байгаа тэр эмэгтэйн найз надад нэгэн сонин хэлснээс нь болж би юу бодохоо мэдэхгүй, түүнээс бас тэрийг сонсоод яахаа мэдэхгүй цочролын байдалд хэдэн цагийг өнгөрөөв, өнөө орой. Болох зүйл болохоороо болно биз дээ. Тэр эмэгтэй их сайхан эмэгтэй, хайрлам, энхрийлэм. Зарим талаараа надтай маш адил ч зарим талаараа газар тэнгэр мэт... Харин тэр хэлсэн зүйлийг нь би өнөө оройжин шөнөжин бодсон ч хүлээж авч чадах эсэхээ мэдэхгүй дүүнгэтэн сууна. Хэрэв тэр надад хайртай ба сэтгэл нь надад байсан бол би шууд л хүлээж авах байх. Гэтэл угаасаа тийм биш. Гэтэл энэ байдал магад харилцан хайртай болох эмэгтэйтэй минь ч ирээдүйд үүсэхийг үгүйсгэх аргагүй. Эхнээсээ дуустал тэр шийдвэрийг хамтдаа гаргаад явбал боломжийноор барахгүй, магад миний хийхийг хүсэх зүйл ч тэрэнд нь би оролцоогүй гэхээр л надад ямар ч, бүр түй хамаагүй зүйл. Гэтэл тэр зүйл ба тэр эмэгтэй хоёрыг хэзээ ч салгашгүй. Тэгэхээр түүгээр нь хүлээж авахаас өөр аргагүй ч... тэр эмэгтэйг би сэтгэлээсээ авч хаях ёстойгоо хамгийн сайн мэдсэн. Олон сар жил хөдлөөгүй сэтгэл минь хөдлөсөн ч, дурласан ч, татагдсан ч би тэр хүнийг мартахаас өөр замгүй. 

Өөр нэг зүйлд миний сэтгэл бас их хөдлөв, өнөөдөр. Сөргөөр. Хамгийн хайртай хоёр тавгийг экс маань хагалчаад хагалаагүй гэж гүрийснээс нь болж, худал үнэн зүйл ярьж, ярьснаа дахин дахин үгүйсгэн, над дээр хүлээн зөвшөөрдөггүй зүйлээ өөрөө сийх ч үгүй хийдэгт нь машид их сэтгэл хөдлөв. Маргааш уул нь уулзах ёстой байсан ч уулзахааргүй шийдсэн. Түүнд амьдралаа зориулсан долоон жил минь түүний хувьд юу ч биш байсны нотолгоо ар араасаа цувран гарсаар. Гэвч тэр эмэгтэй миний сэтгэлээс үүрд гарсан. Тэр нь ч дээр. Байсан зүйлийг би хэзээ ч үгүйсгэдэггүй ч зөвхөн сайхан байсан цаг хугацааны дурсамжаа хадгалж үлдэхээс өөр аргагүй гэдгээ өнөөдөр дахин айхтар хүчтэй мэдрэв. Дахин ингэж зүрх сэтгэлээ зориулах ч хэрэггүй гэж бодож байтал миний бас л хүчтэй дурласан эмэгтэй тийм юм надад хэлсэн учир "За, за. Болох зүйл болохоороо болж. Харин одоо дахин хэзээ ч үгүй" гэсэн мэдрэмжтэй үлдсэнээ нуух юун... Баяртай, хайр дурлал минь. Сайн байна уу, дурлалгүй амьдрал минь гэж...

Wednesday, November 2, 2011

Хайрлаж амжих, амжиж хайрлах...

Тэр миний үеэлийн охин. Хамгийн хайртай ач нь байсан охин. Эрх. Дураараа өссөн гэдэг ч... "Үнэндээ тийм үү?" гэсэн асуулт толгойд минь олон цаг эргэлдлээ. Хүн хүнээ мэдэрдэг ч хүн намайг мэдрэхгүй болтол хад чулуу болчихжээ гэдгээ өнөөдөр, өчигдөр мэдрэв. Ингэж байхад... Багаас нь хамт байсан, хааяа очиж хардаг байсан, дүүтэй нь хамт загинаад, бүүвэйлээд унтуулдаг байсан охин. Жоохон охин хойноо жоохон охин үлдээгээд ертөнцийн мөнх бусыг үзүүлсэн. Нас нь болсон гэнэлээ. Гэтэл яагаад бүтэн сайны шөнөөс хойш намайг нэг зүйл хараад, хоёр удаа мөрөн дээр алгадсаныг хэн мэдлээ. Дүүдээ хайртай байсан ч өөрийнхөө амьдралыг хөөсөөр, аз жаргал, хий хоосон зүйлсийг хөөсөөр олон жил өнгөрөөчөөд үгүй болсон хойно нь гайхашран суунав. Би түүнийг таньдаггүй байсан. Багаас нь харж, загинахдаа загинаж, бүүвэйлэхдээ бүйвээлж унтуулдаг байсан тэр охины бие цогцос ч одоо үгүй. Үлдсэн ганц зүйл нь түүний охин. Гуравхан нас хүрч буй охины цонхон дээрээ суугаад эмээгээсээ асуусан зүйл нь "Ээж хаашаа явсан юм бэ?" "Тэнгэр лүү." "Бөөлөхөөр яваад өгсийм үү? Хэзээ ирэх юм бэ?" Эмээгийнх нь нулимастай харц. Хайрлаж чадсан уу, тэр хүүхдийг, би ч, тэд ч. Би лав чадаагүй. Багад нь ойр өссөн ч 19 настайдаа яваад өгсөн, дараа нь ирэхэд арай л балчирдаж, үеэлийн нас үе ойрдуу ч, арай л жаахан байгаад байсан тэр охиныг би хайрлаж амжсан уу?! Би өөрөөсөө хүнийг хайрлаж амжсан уу гэж асууна гэж бодож явсангүй ч тэр минь яах аргагүй тэгэж асуух ёстой хүн. Амьдрал мөнх бишийг аавыг нас барсны дараа мэдсэн ч арай л дэндүү амиа бодсносоос, за бас амиа ч биш дээ, өөрийнхөө дэндүү үнэ цэнэтэй гэж боддог байсан зүйлд дэндүү их цаг зав, анхаарлаа өгөөд яах аргагүй орох ёстой тэр охиныг оруулж амжаагүй байхад... Хайрлаж амжих, амжиж хайрлах... Амьдрал дэндүү богино учир. Амьдрал дэндүү утгатай учир бүгдийг багтаахгүй ч байлаа ядаж л хичээх... ЛГБТ хүмүүсийн асуудалд дэндүү их амьдралынхаа цаг зав, сэтгэл зүрхээ зориулсан ч эхнээсээ энэ нь амьдралын л мөн чанараар хоосон зүйл нь харагдсан. ЛГБТ ч бай, юу ч бай, хүн нь чухал, би хайрлаж амжих ёстой хүмүүсээ хайрлаж амжихгүй байгаа нь дэндүү сэтгэлд хүнд байна. Дээрээс нь энэ жил өөрийнхөө л хар багын хүслийг гүйцээхээр хүйсийн шилжилтэд орохоор шийдсэнээс хойш дэндүү өөрийгөө л мэдрэх мэдрэмжинд захирагдсаар дэндүү олон сарыг өнгөрөөж. Хэрэгтэй юу?! Эцэстээ хэн ба юу чухал вэ?! Дурлал маань ч чухал биш. Хайр ч чухал биш гэдгийг энэ жилийн эхэнд би дэндүү сайн харсан атал дахин ухаан жолоогүй дурлачихсан гүйж явдаг. Сэтгэлээ захирч сурах хэрэгтэй гэж хэн нэгний хэлж байсан үг одоо хүртэл зөвхөн үг мэт санагдсаар. Санал нэгдэхгүй байгаа хэвээр ч яах ёстойгоо ч сайн мэдэхгүй, сэтгэлдээ төөрөлдсөөр... Мэдрэмжиндээ ороогдсоор... Гэтэл мэдрэмжээс гадна миний хажуугаар амьдрал хөврөөд байдаг. Хайрлаж амжих, амжиж хайрлах... Хамгийн их хайрладаг байсан ач нь байсан тэр авгатайгаа олон жил золгоогүй явж байгаагаа гэнэт ухаараад очих ёстой, сэтгэлийг нь дэвтээж хажууд нь ачийг нь хэзээ ч орлож чадахгүй ч юу ч хамаагүй ярьж, түүнтэй дахин танилцах ёстойгоо би өчигдөр мэдсэн. Blood is thicker than water. Амжиж хайрлаж, хайрлаж амжих...

Ум ма ни бад ме хум.

Saturday, October 29, 2011

The king of pain in love

Predictable, in a way, but here I am, in love. Again. Once more. Once again spelling rain. Something that had seemed so far off, if not impossible, if ever again. Unfathomable. But here it is, knocking around my ribs and my intestines, fluttering in my waking haziness, grounded in my awareness, knitting itself into my existence. Once more. The exquisite feeling of pain, just enough to make me whince, but pain nonetheless. The king of pain I am, in love. Doesn't matter who she is, what will or won't happen, when, how, whether, nothing at all matters. What matters is that I am alive, in love, and in joy. Mostly in joy, sometimes in inextinguishable pain, just a human experience. She's a creature of pain, too. Pain is etched into the lines that run down her cheeks. Pain is seen through her eyes, pain of something I can't yet define, but it's there. She mostly frowns, but when she smiles, when she smiles, she lights up the room. She's such a total badass, too, the perfect one for me. Someone I can see myself loving till the end of my days. Alas, she's way too scared of who I am. So what the hell is the point. Oh, but the feeling. Such an awful long time I had felt this soul movement. How incredibly unbelievable, here I am, the king of pain in love again. All hail the king!

Tuesday, October 25, 2011

Сэтгэлийн орон зай

Хайр дурлалдаа автсан ч сэтгэл минь хэвээр. Өөрөөрөө. Бухимдан цөхөрсөн ч сэтгэл минь хэвээр. Өөрөөрөө л. Алдсан оносон ч, амьдрал яасан ч сэтгэл минь хэвээр л. Өөрөөрөө л. Хайлсан, халагласан ч бай сэтгэл минь яг хэвээр. Өөрөөрөө. Тэр эмэгтэй миний сэтгэлд орж ирснээс хойш харин баяр хөөрт их автаж. Мэдрээгүй удсан байсан тэр л хөөрөл, тэр л баясал, тэр л гэгээн гуниг, тэр л ая, тэр л өр өвдөм, ертөнцийн хамаг өнгө нийлсэн тэр л мэдрэмж... Өөрийгөө л бүүвэйлсээр байгаа энэ л мэдрэмж. Хэн нь чухал биш, яах нь чухал биш, юу болох нь бүр чухал биш. Бүх зүйл болдгоороо болно гэсэн итгэл л. Болох ч бай, үгүй ч бай.

Sunday, October 23, 2011


всё. дурлал. тэр л барин тавин зүйрлэмгүй гэгээн өр өвдөлт. зүрхээ чагнахад тэр маань ".............аааааааааааААААаааааАААААААААаааа..........." хэмээн хашгирах ч тэр нь шивнээ мэт. ойн түймэр ойртоход өвсний үзүүрээс уурших шүүдрийн дуслын амь тавихдаа орилох тэр л орилоон. үнэхээр дурлана хайрлана гэдэг л. өлзийтөгсийн хэлснээр хайч аваад нүдээ сох хатгаад, харанхуйд тэмтчихийн нэр юм гэнэлээ. дахин дахин дахин дахин дахин. шимширнэ. энэ л мэдрэмжийг мэдрээгүй ямар олон жил яваа вэ. арван хэдэн жил. тэр л зүрх, хоолой, гэдэс нэгэн зэрэг атгагдан базагдах, амьсгалж үл чадах галзуурам шимшрэлт. солиором өр өвдөлт. яагаадыг ч мэдэхгүй нэг мэдэхэд дахин бий болсон энэ шимшрэлт. нэг л анзаарахад өдрийн бодол, шөнийн зүүд. хайр сэтгэлд айдас байх ёсгүй. нэгэнт л үүнийг мэдэрч эхэлсэн л бол яах ч бай тэр мэдрэмжиндээ гүн бат шингэн орж, шунан түүндээ умбах ёстой. умбасаан. шингэсээн. энэ л мэдрэмж. айдасгүй, ичгүүргүй энэ л мэдрэмж. дурлал. шүүдрийн дуслын уурших орилоон. зүрх, хоолой, гэдэс нэгэн зэрэг базагдан атгагдах тэр л агшинд бүх ертөнцийн дуу авиа, өнгө будаг, амт, үнэр нэгэн зэрэг чиний бүх бие махбод, сэрэхүйд мэдрэгддэг энэ шимшрэлт. нүдээ сох хатгасны дараа тас харанхуйд тэмтрэн тэмтрэх өөртөө итгэлгүй хурууны үзүүр. солиором гэгээн өр өвдөлт. эхлэл төгсгөлгүй мэдрэмж. учир начиргүй, логикгүй мэдрэмж. ямар олон жил болоо вэ. галзуурам... цэг.

Friday, October 21, 2011

Цастай өдрийн өглөөний мэнд

Чамтай өчигдөр орой уулзав. Дэндүү олон хоног өнгөрсөн мэт санагдсан ч үнэндээ гуравхан хоног хараагүй өнгөрсөн тэр цаг ямар удаан байв. Дэндүү удаан. Дурлачихсан гэдгээ аймаар сайн мэдрэх, мэдэх, бас найдваргүйг нь мэдэх, ойлгох үнэхээр хэцүү. Чамтай уулзах тоолонд, сэтгэлдээ маш их зүйл мэдрэх тоолонд маргааш нь бороо, эсвэл цас орж байгааг чи анзаарсан уу? Би анзаарсан. Нэг их ач холбогдол өгөхгүй байгаа ч миний сэтгэл зүрх анзаарсан. Тэнгэрийн ааш аягийг мэддэг ч юм шиг ярьдаг ч үнэндээ тэнгэр бид хоёр яг адилхан цэлмэж, уйлж, хайранд автдаг. Хайранд автах тоолондоо хунгарлан цагаардаг. Анзаараад бас хэдэн жил болов. Чамтай байх болгонд хур бороо бууж байгааг чи анзаараагүй ч анзаарч магад гээд би энд бичлээ. Цастай өглөөний мэнд...

Wednesday, October 19, 2011


Олон сар хүлээсэн нэг киногоо сая олж үзэв. Европын кинонуудын онцлог нь Америк, эсвэл соц үеийн монгол кино шиг болж буй үйл явдалд тойм хийгээд, дүгнэлт өгөөд, буруу зөв, тийм үгүй гэж шүүгээд байдгүйгээрээ үзэгчид мэдрэх, дүгнэх эрх чөлөө олгодгоороо их таалагддаг. Бас нэг тийм л кино байв. Tomboy гэж банди шиг охиныг өхөөрдөн нэрлэдэг англи үг. Хүүхэд насандаа олон охид tomboy стильтэй буюу монголоор тэвэг тоглож, чулуу нүүлгэж, энд тэнд банди нартай зодолдож гүйдэг охидыг хэлдэг үг. Тийм хөдөлгөөнтэй банди шиг байж байгаад шилжилтийн нас нь эхлэхэд ихэнх нь охин төрхөндөө ордог. Үгүй ч хүмүүс байдаг, над шиг бүхэлдээ биеэ, хүйсээ үгүйсгэдэг хүмүүс бас тэр tomboy дунд бий. Зарим нь лесбиян болж өснө, зарим нь транс, зарим нь эмэгтэй шиг л эмэгтэй болно. Харин энэ киноны гол баатар Микэль/Лоор хэрхэхийг хэн мэдлээ.

Лоор шинэ газар нүүж ирээд эхнээсээ түүнийг харсан охин банди гэж бодоход зүгшрүүлэлгүй Микэль хэмээн өөрийгөө танилцуулан хүүхдүүдтэй найз нөхөд болно. Тэрээр өөрийгөө хэрхэн мэдэрч байгааг киноны эхний хэдэн мөч, ганцаараа биеэ харах, дүүгээрээ үсээ тайруулан сахал хийх тэр мөчүүдэд харж болно. Хамгийн чухал нь магад Лисад үнсүүлдэг тэр мөчүүд. Хэчнээн аравхан настай ч түүний өөрийгөө мэдэрч буй, охин гэдгээ үгүйсгэж буйг хараад эргээд арван настай болсон мэт, анх урссан цусаа харан шоконд орж байсан маань санагдав. Дүүгээ өмөөрөн нэгэн бандийг зодсоны дараа банди, бандийн ээж нь гэрт нь ирээд "Микэль, танай хүү манай хүүг зодсон байна" гэхэд Микэль/Лоорын ээж эхэндээ үл итгэн, үгүй гэж гүрийх ч Микэль/Лоор хэргээ хүлээсний дараа ээж нь түүнийг бүх найзууддаа эмэгтэй гэдгээ хэл хэмээн даашинз өмсүүлэн гулдчин гарна. "Чи эрэгтэй хүүхэд гэж хүмүүст өөрийгөө хэлээд, түүндээ итгээд явж байгаад чинь би уурлаагүй, гомдоогүй. Яах ёстой юм бэ? Чи хэл л дээ. Сургууль дээрээ чи тэдэнтэй дайралдах л болно. Чиний төлөө л үүнийг хийж байна" хэмээн ээж нь түүнд хэлсэн хэсэг нь их хөөрхөн. Гэхдээ тийм ч түүнээс нь болоод хүүхдүүд түүний эр, эмийг шалгана хэмээн хөөн туудаг тэр хэсэг нь дотор маань их түгшүүртэй байсан ч харин ч гайгүй...

Магад ийм хүүхдүүдтэй ээж аавууд гадаадад ийм байдлаар хэдэн жил хараад дараа нь хүйсийн эмнэлэгт, эсвэл сэтгэл зүйч дээр дагуулж очдог. Харин тэнд нь бэлгийн бойжилтыг нь зогсоох тариа хийдэг. Тэр тарианых нь дараа харин хэдэн сарын дараа дааврын шилжилтийн эм тариаг нь хийж эхэлнэ. Монголд тэгэх цаг нь хараахан ирээгүй ч хэзээ нэг цагт ирнэ гэж бодсон шигээ үзэж суув. Охин нь охин шиг охин биш охинтой, банди нь банди шиг биш бандитай ээж аав нар нэг үзээд, ойлголт авмаар кино байлээ шүү. Хүүхдүүд чинь яагаад гэдгээ мэдэхгүй ч өөрсдийгөө мэдрэх бүхэл бүтэн тусдаа мэдрэмж явдаг учир түүнийг нь ойлгож хүлээн аваарай.

Tuesday, October 18, 2011


Some rambling's due. Nothing much to ramble about, just realised today I haven't been writing in my blog as often as I should've. October this year has been a bonus month of warmth that the summer lacked. Sunny days, a bit of rain here and there. Frozen puddles in the mornings, not that I am up and out early in the mornings, but the ice stays on till early afternoon. Temperature during the day hovers around 15C. Indian summer, a la Mongolie. I'm hanging out most days with friends, pretty much every day, or every other day. Good talk. Good vibes. Memories to last. Had my T shot on Saturday, already four and a half months passed since I began the HRT, amazing how time flies. No limping this time, a doc friend did my shot and showed me the proper angle to do it at. My voice's becoming rumblier and rumblier. It's definitely changing even from what I heard in my August audio recordings. Another news is my cousin's kid found me online after many years, haven't seen her since she was a toddler, she now would be in her early to mid-twenties. A staunch human rights supporter, among her causes Tibet and LGBT rights. I was amazed, grateful and touched to see another one in the family vocal about human rights. A new generation's growing up, and that's beautiful. Asked so far two girls out on a date, both said they would prefer to remain friends, and if I remembered they were lesbians... I take it I'm the queerest thing around: a transman still in his birth body, and no lesbian would come near, so much fun. A few days ago I was overwhelmed by intense fear "What if this is it in terms of my love life?!" A reader said "Chill, just change your surroundings". She's right, of course.

Бид чинь яачаав дээ...

Өнгөрсөн бүтэн сайнд би нэг найзынхаа компьютерыг янзалж өгөхөөр нэг газар уулзах болоод очтол тэр нь Нямд амардаг болж таарав. Би орон гаран, гаран гарантаад гарахдаа гэртээ утсаа мартаж таарав. Яаж харин түүний дугаарыг санаж байсан юм, энэ олон жил ганц хоёр л утасны дугаар санадаг хүн чинь. Тэгээд ирэхийг нь хүлээгээд зогсч байтал дөрвийн дөрвөн гадаад баагий надаас дальдчин зугатав. Яагаад гэхээр би монгол хантаазаараа гангарах дуртай, дулаахан өдөр байсныг ч хэлэх үү. Гэтэл нэг монгол охинтой хамт ирж явсан гадаад залуу намайг харснаа шууд дальдчин доош харж, нөгөө охиндоо жигтэйхэн наалдаад өнгөрлөө. Сонин санагдсан ч тоосонгүй. Хэдэн минутын дараа гурван Энх тайвны корпусынхан ирж харагдав, өмнө нь нэг уулзалт дээр харж байсан залуу байна дунд нь. Тэгсэн яг хэдхэн алхамын цаана ирснээ шууд гүйх шахам зам гарч явав. Тэгээд гэнэт ойлгов шүү дээ. Миний хантаазаас болоод байна гэж. Монгол хантааз, дээлтэй залуу болгоныг хэт үндсэрхэг баагий байх боломжтой, харин хэт үндсэрхэг хүмүүс зөв буруу, сайн мууг ялгалгүй муйхраар дайрч давшилна шүү гэж заалгасан болтой. Оргүй зүйл биш, дэндүү ортой. Дальдчин дальдчин явааг нь харах бүр эмгэнэлтэй. Хантааз, дээлтэй болгон үндсэрхэг биш, уламжлал, ёс заншлаа дээдэлсэн л хүн. Харин хэт үндсэрхэг хүмүүс арай өөр асуудалтай. Ай хөөрхий... Бид чинь яачаав дээ. Хүнээ л алдах ёсгүй энэ хорвоод...

Sunday, October 16, 2011

Онол 19 +

Нэг анзаарсан чинь онолуудаасаа бичээгүй хоёрын хоёр сар болчиж. Дандаа бодрол, өдрийн тэмдэглэл, шалан палан, сүүлдээ бүр нял пял болж хувирч байж шүү дээ, энэ Онолууд Бодролууд блог минь. Тэгээд өнөөдөр ээлжит онол, шилжилтийнхээ апдэйт бичсүү гэж бодов.

Онол 19: хүмүүс онгон болтлоо ганцаар явчаад сэгсийтлээ биш, циститтэллээ секс хийдэг. Бэлгийн хавьталд орохгүй байж байж байж, шинэ хайрт, амрагтай болоод өдөржин шөнөжин, хэд хэдэн хоногоор секс хийвэл циститдэг гэж миний нэг онол байна. Амьдралаас ажигласан зүйл. Тийм олон биш ч овоо хэдэн эмэгтэйтэй "бал сар" өнгөрөөж явсан хүний хувьд энэ бол байдаг бодит зүйл гэдгийг мэднэ. Харин хэдэн хоногийн өмнө нэг охин "Цистит хөдлөөд" гэхээр нь "Шинэ найз охинтой болчоод бал сардаж байгаа юм чинь аргагүй, циститтэлээ сексдэж байгаа юм чинь" гэж тэнд байсан охидын элгийг хөшөөв. Гэвч өдий насалчаад ийм зүйл анзаараагүй байна гэдэг эсвэл бага секс хийсэн, эсвэл жинхэнэ хуял тачаал бүхий секс хийж мэддэггүй гэсэн үг юм болов уу л гэж бодлоо. Тэгээд энэ талаар ийм холбоос орос дээр олсноо энд оруулж байна.

Шилжилтийн апдэйт: өчигдөр ээлжит дааврынхаа тариаг хийлгэв. Нэг эмч найз маань надтай хэд хоног хонож байгаа юм. Өмнө нь тариагаа хийх болгондоо хэд хоног доголж явдаг байсан ч тэр найз маань тариаг эвтэйхэн гээч нь хийж, одоо хүртэл доголоогүй л байна. Бас тийм их өвдөөгүй. Уул нь сүүл тийш аймаар л өвддөг юм. Харахад жоохон булчингийн өнгөнд хийчих шиг болсон. Гэхдээ сувилагч, эмчээр олон жил ажилласан хүн мэдэж байгаа байлгүй, булчинд хийсэн үгүйгээ. Хамгийн гол нь би 90 градусаар гуяндаа шаагаад байсан нь буруу, бараг л ясныхаа хальсыг гэмтээдэг байсан учир тэгэж доголсон байна гэсэн шүү. 90 биш, 70 градусын налуугаар өөртөө хийж байхаар өчигдөр харж авав. За тэгээд бүх зүйл журмаараа явагдаж байна. Дараагийн тариа маань 2012 оны 1-р сарын 14-нд. Цаг хугацаа амархан юм. Хоёр сарын дараа л гэхэд дааврын эмчилгээгээ эхэлснээс хойш хагас жил өнгөрсөн байх нь гэж бодсон чинь. 

Бас бус зүйлээс: нэг найз гэж нэлээд олон жил тооцож явсан нэгэнрүү хэдэн хоногийн өмнө утасдав. Тэгсэн намайгаа таньдаггүй ээ "Чи Анараагийн утаснаас ярьж байна, Отгоо л байштээ" гээд. Гэнэт гомдоод, энэ олон сар би хааяа мессеж бичихэд хариулаад, амьдрал маань хаана байгааг мэдэж байсан бол "Анараа байнаа" гэж хэлээд байхад таних л байсан даа гээд тэр хүнийг найзынхаа тооноос бүрмөсөн хасаад утсыг нь устгав. Бас бус хүмүүсийн утсыг устгав. Ер нь маш их цэг тавьж байна, сүүлийн үед. Зовох цагт чанар нь танигдсан хүмүүсийг л амьдралдаа үлдээж байх шив. Тэр нь ч сэтгэлд амар юм, төвөг цаашаа.

Thursday, October 13, 2011


Өглөө сэрснээс хойш нэг л тавгүй байсаар. Утсаа хаагаад өдөржин л партины зураг фейсбүүк лүүгээ орууллаа. Уржигдар оройноос эхэлсэн сэтгэл зүрхний тавгүйтэл үргэлжилсээр. Гэвч тэр тавгүйтлийн дундуур маш их сэтгэлийн хөдөлгөөн, ходоод гэдэс мушгим, өр өвтгөм мэдрэмж бас мэдрэгдэж байсан ч өнөө өглөө сэрээд "За ерөөсөө болъё" гэсэн бодол. Хэн билээ гэдэг маань хэнд ч сонин биш учир. Эсвэл сонин ч ямар ч хэрэггүй учир. Эсвэл миний шилжилт зүгээр л бүх хайр сэтгэлийн ирээдүйг маань хаасан учир. Эсвэл нэг хүний хэлснээр "аймаар царай муутай", минийхээр "хүн тасарч унам царай муутай" учир. Эсвэл бүх зүйл нь нийлээд зүгээр л аймаар учир. Сэтгэл зүрхнийхээ асуудлыг цэглэхээр барахгүй одоохондоо ор тас мартах ёстой гэсэн бодолтой би өглөө сэрсэн. Учир нь тэр надаас айсан. Харин тэр тэгэж цаг заваа үрээд яах вэ гэдгээ тойруугаар хэлсэн учир. Сэтгэл маань татагдаад хуйлраад хоёрын хоёр тийш алга болсон ч одоо түүнийгээ тас өөрлүүгээ татаж, зүрхээ чангалах ёстой гэдгээ мэдэж байна. Мэдэрч байна. Би эргээд гав ганцаараа энэ шаналал дотор байвал илүү утгатай ч мэт. Надаар дүүрэн айдас байгаа нь тэрэнд, бас тэрэнд мэдрэгдээгүй. Шал хамаагүй стрэйт эмэгтэй л тэр айдсыг надаас олж харсан. Өөр хүмүүс олж хараагүй. Мэдрээгүй. Олж харахгүй, мэдрэхгүй. Миний зүрх сэтгэлийн асуудал, түүнтэй холбоотой айдас. Түүнтэй холбоотой цөхрөл. Өнгөрсөн "Ингээд л дууссан" гэдгийг гэнэт ухаарч буй мэт нус нулимсандаа хутгалдан барин тавьсан цэг, түүний маргааш дахин эхэлсэн шинэ мэдрэмж. Өмнө нь дөнгөж эхэлсэн байсан ч улам их гүн болсон тэр л мэдрэмж. Эхлээгүй байхад нь цэг тавьж дуусгах ёстой тэр л мэдрэмж. Ядаж мэдэрч байгаа нь яамай даа. Гэхдээ цэг.

Monday, October 10, 2011

Butches & Biatches Inc, бас бус

Өдөржин шөнөжин, хонон өнжин партидсаар өглөө үүрээр л гэртээ ирсэн хүн учир өмнө нь бичлэг хийж амжсангүй. Өөрийгөө нээх үндэсний өдөрт зориулсан Бахархалын парти бол үнэхээр сайхан болж өнгөрлөө. Butches & Biatches Inc бол партины хаан, хатдаа харуулсан шиг харуулав, бүх хүмүүс сэтгэл их өндөр байсан. Тараад бие биеэсээ салах санаагүй хүмүүс хэлхэлдсээр Баамынд очиж үргэлжлүүлсэн шиг үргэлжлүүлсэн дээ харин. Аан тийм, надаар тоглодог охин сүүл хавиар ирсэн байсан. "Уучлах уу намайг" гэж бүр шаардаж байх юм. Тэгснээ бүр балайраад "Хоёулаа эвлэрснээ зарлая" гэхээр нь гэнэт уур хүрээд хаяад сууцан. Хүн сэтгэлээрээ л байх хэрэгтэй. Харин өөрийнхөө сэтгэлийг ч мэдэхгүй хүмүүс надад огтоос хэрэггүй. Харж яваа хоёр гурван охин ирсэн байсан. Парти дээр хамт сууж ярьж хөөрч умруулж амжаагүй, зохион байгуулагчийн хувьд энэ тэрүүгээр гүйсээр. Санаанаас цаашлахгүй ч үгүй биз. Хүссэн болгоноо авчихдаг бол амьдрал сонин биш л...

Friday, October 7, 2011

Парти парти парти тайм

Сүүлийн үед "Амьдарвал амьдарсан шиг амьдар. Ид, уу, хүмүүстэй ярь, таал, таалснаа ичиж зоволгүй шууд хэл, эргүүл, умруул, үнс, боломж олдвол өвөрт нь ор" гэсэн уриатайгаар амьдарч байна. Хүн хэдий ч наслаа билээ. Ер нь найзуудтайгаа цагийг хөгжилтэй, яриа хөөрөөтэй ууж, цэнгэж өнгөрөөх ёстой гэж би боддог. Магад миний насныханд тийм боломж байдаггүй, эхнэр нөхөр, нялх нойтон хүүхэд шуухад гээд. Харин би азтай, нэг талаас. Эхнэр эсвэл найз охин байсан бол тэр нь мөнхийн хэнтэй юугаа яагаад хаагуур байгаад байгаам гээд чих ба утсанд хонх уяастай, гонгиноостой, гомдоостой. Би каалтаастай, гуйгаастай, уяраагаастай "Хайрт нь уугаагүй ээ. Хайрт минь, би чамдаа л хайртай, зөвхөн чамдаа, юунд ингэж харддгийм дээ, охид алга аа, найзууд маань л байна" гээд л. Гэтэл ганц бие байна гэдэг өөрөө өөртөө л тайлагнана. Амар сайхны дээд. 

Гоонь байхдаа би чинь нээрээ үнэн засрашгүй парти анимал байсан шүү дээ гэдгээ санаад. Гэрээс гарахгүй өнгөрөөдөг өдөр гэж байхгүй. Заавал гарч найзуудтайгаа буу халдаг, сэтгэлээ нээдэг, охин найрснаа, найрахаа ярьдаг, хамт юм сэддэг, түүнийгээ хийдэг, уудаг, бүжиглэдэг байж. Бараг сарын өмнөөс нэлээд хөдөлгөөнтэй болж эхлэхдээ "Нээрээ ийм байдаг билүү" гэж бодогдож байх шиг. 2000 онжингоо манай нэг найз бид хоёр долоо хоногтоо доод тал нь 3 удаа диско орж бүжиглэнэ. Би ганц нэг пийв, маш их ус, тэр маань юм уудаггүй учир ундаа зэрэг уугаад л бүжиглээд л байна, бүжиглээд л байна. Их сонин нь эр ч, эм ч хүмүүс бид хоёрыг хос гэж боддог байсныг одоо олж санаж байна. Хоёулханаа бүжиглэнэ, хүмүүс халдаж ирнэ гэж байхгүй. Тэгээд л шөнөжингөө бүжиглэчээд өглөө үүрээр 4-5 цагийн орчим хариад, усанд ороод унтана. Гурван цагийн дараа босоод ажилруугаа алхана. Тэрнээс бусад өдрүүдийг Бямбаа, үнэн худалч баагий Цоомоотой партидаж өнгөрөөнө. Цоомоо бол үнэндээ л хүнд гар, "Гараад ороод ирье" гээд л надад цүхнээ үлдээчээд явчихдаг байсан гар шүү дээ. Би хүлээгээд л суугаад л байна, суугаад байна. Хэдэн ч удаа тэгж байсныг бүр мартаж. Харин 2003 оноос хойш холбоо бараг тасарч дээ. Сүүлд 2007 оны 2 сард уулзсан бололтой. Дэндүү маапаантай нөхөр. Харин Бямбаа бид хоёр холбоотой хэвээр. Энэ жил 2005 оны эхээс хойш анх удаа түүнийгээ харж хэчнээн их сэтгэл гэсэв. За тэгээд нэг ийм л парти анимал хэрнээ ажлаа 110% амжуулдаг амьдралтай байгаад арван нэгэн жилийн өмнөөс ганц бие байхаа болиод, салангуутаа л өөртөө амьсгаа авах сөхөө өгөлгүй дараагийнхтай нь нийлсээр, сүүлдээ эхнэртэй болоод юусан ийсан парти. Гэхдээ тэрнээс өмнө ер нь л 2002 оны сүүлээс хэд хэдэн шалтгаанаар ер партидахаа больсон байсан. Тухайн үед телевизд ажилладаг байхад хүмүүс энд тэнд явахад таниад, үнэн ядаргаатай санагддаг байсны дээр тухайн үеийн найз охин тэнэг хартай баагий байсан учир сүүлдээ түүнийгээ тэвэрч хэвтэхээс өөр юм хийхгүй, орны гимнастик л хийсээр нэг жилийн хугацаанд маш их таргалсандаг...

Нээрээ санасан чинь тэр үед энд тэнд партидаж бүжиглэж байгаад ус ундаа, пийв авахаар тэкэнд ганцаараа очих болгонд нэг хоёр охин ирж заалттай танилцдаг байж. Тэр болгоныг нь "Стрэйт охидтой юугаа ярих вэ" гээд би авч хэлэлцдэггүй байсан шиг билээ. Магад охидын зүрхийг холоос шархлуулдгаараа алдартай гар байсан байж болох, тэр үед явж бүжиглэдэг байсан дисконууд дээр. Харин маргаашийн партиг би сэтгэл үнэн сэтгэл хөдлөөстэй хүлээж байнадаг. Нөгөөдөр нэг бичлэг бичигдэж л таараа. Яасан, ийсэн, ямар охин таалагдсан гээд л партины сонин сайхан бол их байх байлгүй. Юуны төлөө ганц бие билээ дээ хэхэхэ

Thursday, October 6, 2011

The strangest of things... +

is that I'm willing to forgive some, but not others. I'm willing to forgive those who may not have been the best of friends, but I find I can't forgive those who were, or who turned out to have been only supposedly (I'm not sure of the grammatical correctness of what I just wrote, but hopefully it still conveys the meaning). I'm willing and able to forgive those who were not very close, but not those who were, supposedly. Trust is an issue I've had for the longest time. After many years I find that it's still an issue, perhaps, in more ways than I thought. Just a thought to begin my today's entry.

Today was a busy day. Finally did a couple of tasks that I had pending since the weekend that should've been done at the beginning of the week, but which I'd pissed away celebrating the birthday of a girl I fancy somewhat (which apparently I did something about on Monday afternoon - hip hip hurray for me, but poor, poor shocked girl), consequently jumping up and down, slipping, falling and hurting my elbow very badly. Trying to recover on Tuesday, no luck, only unbearable pain resulted from a day of lying around passing in and out of consciousness, or what felt like it, so had to finally brave the medical system today to make sure no bones were broken as the elbow hurt like hell and wouldn't bend fully or unbend. Nothing's broken, thankfully, just badly crushed nerves and muscles, frayed tendons, a surgeon informed me today upon examining my x-rays. A good lesson for me. Reminded me of the time I had to ferry an ex's friend across the city in a rush-hour traffic, in a taxi, to the trauma hospital thanks to a huge, deep gush on her buttock, from the lower back to upper hip, from a broken toilet. The trauma hospital people did such a bad job of cleaning the wound that it abcessed, and she had to ask a doctor friend to open the wound again in a few days, and apparently lots of pus leaked out, first and foremost. How she didn't die of that is beyond me. Thankfully it was only me jumping up and down outside on an unpaved road, very un-adviseable, now I know. The swelling's gone down substantially today, and my arm's been mostly strapped up today.

Today marked the beginning of my fifth month in HRT. I'm due for my next shot in 12 days. My belly's furry, my face's somewhat hairy enough to require a shaving every couple of days, my facial contour's changed provided my eyesight's still good, too, my voice's deepened, my moods are stable, happy stable, 90% of the time. What more could I possibly ask? Only further medical help when and where needed.

Tuesday, October 4, 2011

дэндсэн дэндсэн

ууж идэх нь дэндээд одоо бүр сүүлдээ гэмтэж бэртдэг болох нь. гэнэт юу билээ гэж бодогдоод. зүүн гарын тохой маш хүнд. яс нь ч хугарчаагүй л бололтой. гэхдээ тэнийлгэж ч чадахгүй байна гэдэг чинь нэлээд бишдсэнийх. нэг охины төрсөн өдрийг нэг шөнө нэг өдөр тэмдэглэснээс хэмхэрхий тохойтой л үлдэх шив дээ хөөрхий.

Friday, September 30, 2011


As it's getting colder, I worry about my mother being on her own in the countryside in a small summer bungalow, albeit with her sister in the next house. I called her last night, we spoke for a half hour. Was told that one of my aunts passed on. Another victim of the medical incompetence in Mongolia, unfortunately a common occurence... A rapid succession of emotions: disbelief, anger, sadness. What shocked me was that it happened about two weeks ago, but no one bothered to tell me. Just like with father's passing that I was told on the day of his funeral, but at least I was far away then. This aunt and I were not close since I grew up, but she used to babysit me when I was a toddler of a little more than a year. I bet she was the one who told my parents that I would habitually refuse to sit down to pee, consequently always wetting my pants... The fact that no one bothered to tell me about her passing on knocked the air out of me. The who-I-am must inspire an inordinate amount of shame in the members of my family. But it is not my fault that I am who I am, it's not their fault either that they feel so much shame. Made me keenly aware, once more, that I walk alone in this life.

Wednesday, September 28, 2011

It's time, it's time, it's time...

It's time I started dating again is what I've been thinking last one month, maybe. However, recently I felt totally objectified in my encounters with members of the fair sex. In my two latest encounters, at least. Not so much in the first one  - although that date's very presumption of an interesting evening with me was based on her objectification of me as that presumption inherently stemmed from the fact that she knew who I was, and so saw me as utterly "different", "other", and thus, fascinating - as in the second one, which was a hell of a disaster. Complete and utter wreck of an attempt. Well, except for the sex, of course. Yes, indeed, it's been exactly two weeks since I started dating again. Clumsy, out-of-practice, quite entertaining, perhaps, from a third party's point of view, dating efforts, but self-motivated, non-imposed dating efforts nonetheless. The wheels are rusty since they have not turned since 2004, but I will be back to my truly suave self soon, I've seen the glimpses of it, I know it's still there, I've seen it still works, it's still alive. One good thing that came out from these very initial efforts was a firm knowledge that although I am ready to date again, I can't say the same about another relationship, or anything serious, to that matter. And it felt good to acknowledge my present state of self vis-a-vis potential relationships. Definitely no more drama or games. Or rejection of my truest desires and innermost needs.

It's time I seriously thought about what, where and how my life is. With my transition, I can barely access the necessary medical services because there are simply no professionals here who are specialised in this area, AT ALL. Plus the ever looming imminence of violence from certain groups of people who hold extreme xenophobic, homophobic and transphobic views. Plus the now knowledge that the Government will simply say "Oh there's no threat to your life", as they did once before during the height of print, online and telephonic harassment and threats, coupled with many cars following me, no mistake ever about what they were doing. Plus the recent sighting of a dude who was following me openly in daylight with a swastika armband. It's all becoming too much. And it's time I thought about my life, first and foremost. I was talking to two friends last night, both of whom I had not seen in a longest while, they were horrified. Anyone would be, as it happens. So it's time I put some dots on the i-s, so to speak. To end an era, and to move on. With some moderate accomplishments, with many heartbreaks, with little triumphs and dreams-fulfilled to speak for me. It's time I moved on. By November I will know the answers that I need to know. I will be ready then.

Tuesday, September 27, 2011

Бичкэн ажиглалт

Зарим хүмүүсийн хувьд би хүн гэдгээсээ илүү "юм" болчиж гэж өнгөрсөн арваад хоног бодогдлоо. Яагаад гэхээр арваад хоногийн өмнө би болзож эхлэв. Амьдрал урагш явахад бэлэн болсон учир. Бүх зүйл сэтгэл зүрхийг минь урж тасдаж байсан тэр түнэр харанхуй үе ард хоцорч байгаа учир. Эксээсээ шал өөр эмэгтэйг хайж эхэлсэн учир. Сэтгэлийн эрэл эхэлнэ гэдэг өмнөх хайр дурлал бараг л мартагдсан гэсэн үг. Гаднаас нь харахад нэг сайхан хүн энд тэнд охидуудтай ууж дуулж, буу халаад л, сүрхий зав чөлөөгүй нийгмийн идэвхтэй болж байгаа дүр зураг бий ч миний хувьд энэ бол хувьсал биш хувьсгал. Бүхэл бүтэн амьдралаа хамт өнгөрөөнө гэж бурхан тэнгэр, гэр орныхон, хамаатныхаа өмнө амлалт аваад, түүнээс өөр хэнийг ч хэзээ ч хайрлахгүйгээр хамтынхаа амьдралаа зохиосон ч гэрлэлт, хайр дурлал, үүрд мөнхийн гэдэг ойлголтууд нь гэнэт хоосон болж таарсан миний хувьд дахин хайрлах, дурлахаас айх нь ойлгомжтой. Харин тэр айдсаас гадна арван хоногийн өмнөөс би хүн биш, зарим хүмүүсийн хувьд "юм" болчлоо гэсэн том мэдрэмж гэнэт орж ирээд. Шинээр танилцах, уулзах, болзох эмэгтэй болгон намайг хүн гэдгээсээ илүү үзэгдэж харагдаагүй "юм" гэж харж байгаа юм шиг санагдаад. Ямартаа ч өнгөрсөн хоёр болзооны нэг нь намайг "юм" гэж харсан нь маргааш нь л тодорхой болсон. Гэтэл би юм биш, хүн байгаад байдаг. Хүний л мэдрэмж, сэтгэл хөдлөл, баяр баясгалан, айдас надад байгаад байдаг. Яалтай хорвоо вэ гэж...

Sunday, September 25, 2011

Under the frog, etc.

Finished Under the frog by Tibor Fischer, an incredibly funny look at Hungary following the World War II, related through the eyes of a twenty-something basketball player whose obsessive, day-and-night dreams are of two matters: getting out of Hungary, and sex. The misadventures indulged in by the narrator and his best childhood friend who also happens to spy for the Secret Police are many, and mostly tragi-comic. The mantra repeated by Fischer thrhoughout "It surely can't get worse than this, it has to end soon" was something I could very wholeheartedly agree with.

Another gem I've been reading on and off for the last one month is Nobody passes by Mattilda Bernstein Sycamore. A collection of various writings on the passing, or not, more often, leaves me wanting to read more, but I will soon finish the book. Oh well.

Reread recently the now classic collection of lesbian (and trans!) short stories. Trans because Radcliffe Hall's "Miss Ogilvy finds herself" was truly an early 20th century transgender person's story. Very sweet. The cover art of the book never fails to elicit much laughter from me, you can see why. And that's it for today.

Friday, September 23, 2011

I am in no way, shape, or form scared or ashamed of your transition...

Just a quick, transition-related sharing, this time a truly upbeat one. Some of my exes have been quiet about my transition. Mostly because I have been waiting for a chance to see them face-to-face to share what's happening with their former lover, although I did email most of them. Obviously some of them must've been reading my blog because I got an email from an ex who still pops into my head from time to time, who, still, after so many years holds a special place in my heart. Many sweetest and also many best-forgotten memories are related to that one ex. I got an email from that ex a few minutes ago: "I am in no way, shape, or form scared or ashamed of the fact that you began your transition. I'm actually happy for you, in fact, proud of you because you, someone I'd loved so much at one time, are finally trying to become his true self." The words I so wanted to hear from yet another ex, but never did. The one who wrote always knew what and who I was. Deep down. Inside out. And wasn't ashamed of loving me. The only thing that did surpise me was that s/he also wants to transition. I guess we were fags, transfags, after all :p Two female-bodied, butch, genderqueer people in love, expressing their masculinity inside out, in their relationship as well as in daily life. It was way too much for some people who always did a double take on us and would eventually gather their guts to ask "So who gets to be on the top?" The answer was, still is, we both did.

Thursday, September 22, 2011


Үс нэг нэгээр унах мэт
Нүдэнд гуниг сууна.
Зүс сэм сэмээр гундах....
Зүрх өм цөм өвдөх...

Тэнгэрт үүл хурах мэт
Сэтгэлийн бүрэнхий өтгөрнө.
Ингээд л суумааргүй...
Эндээс цааш амьдармааргүй...

Г. Аюурзана "сэтгэл рүү шагайгч Түүнд", 53-р тал

Wednesday, September 21, 2011

Сэтгэл гутрал

Be kinder than necessary, for everyone you meet is fighting some kind of battle.

Сая "The Beaver" гэж Жодий Фостерын найруулсан шинэ кино үзлээ. Сэтгэл гутрал хүмүүсийн амьдралд хэрхэн нөлөөлдөг, түүнээсээ гарахын тулд гол баатар яаж байгаа тухай кино. Сэтгэл гутралд орсон хүмүүс хэрхдэгийг, тэр нь ойр дотны хүмүүст нь хэрхэн нөлөөлдгийг үзүүштэй, тэрүүхэндээ энэ эмзэг сэдвийг эвтэйхэн хөндсөн санагдсан. 

Зарим хүмүүс гаднаас нь харахад ямарваа бодит том шалтгаангүйгээр ч юм шиг сэтгэл гутралд ордог ч цаана нь үл үзэгдэгч шалтгаан явж л байдаг: ялгаварлан гадуурхалтад өртөх, бэлгийн хүчирхийлэлд өртөх, өдөр бүр, минут бүр буруу биед төрснөө мэдрэх. Зарим нь маш том харагдах шалтгаантай: хайртай, дотны хүмүүсээ алдах, тэднээсээ салах, хүчирхийлэлд өртөх, эрүүл саруул биетэй байж байгаад гэнэт өвдөөд хийж чаддаг байсан зүйлсээ хийж чадахаа болих, эсвэл бүр хөгжлийн бэрхшээлтэй болох, эсвэл хөдөлмөрийн чадвартай байж ажилд орж чадахгүй байх гээд сэтгэл гутралын шалтгаан цөөнгүй. Хүн болгоны сэтгэл гутралд орох болсон шалтгаан ба тухайн асуудлын том бага хүн хүнээсээ л өөр. Яг яагаад байгаагаа ч бүрэн мэдэж ойлгодог хүмүүс цөөн. Өөрөө сэтгэл гутралд орсноо ихэнх хүмүүс мэддэггүй олон жилийг өнгөрөөдөг. Гэр орныхон, хань ижил, найз нөхөд нь ч тэр болгон анзаарахгүй, ойлгохгүй. Сэтгэл гутралаасаа болоод хүмүүстэй уулзах сөхөөгүй, тэнхээгүй, ажил сургуульдаа үлгэн салган явахыг, бусад боломжтой бүх үед унтахыг нь хажуугийн хүмүүс үл ойлгон, түүнийг их зантай болсон, ааш нь хувирсан, магад шашинд хэт автсан хүмүүс байвал бүр буг чөтгөр шүглэсэн ч гэж үздэг байхыг хэн мэдлээ. Анзаарах, ойлгох, ярих буюу анхан шатны туслалцаа үзүүлэх сэтгэцийн эрүүл мэндийн наад захын соёл, мэдлэг байхгүйгээс сэтгэл гутралд орсон байгаа тайвандуу хүнийг "бааштай, залхуу", харин сэтгэл гутрал нь сөргөөр илрээд байгаа нэгнийг "солиотой" гэдэг юм байна гэж харлаа. Ялангуяа Монголд. 

Сэтгэл гутрал даамжирвал тухайн хүн амиа хорлоно. Магад бусдыг ч хүчирхийлж эхэлнэ. Учир нь тэр юуг ч нарийн нандин, үнэтэй гэж үзэхээ болино. Түүний хувьд амь, амьдрал нь сонин биш байгаа учир бусад бүх зүйлд тэгж хандана. Ямарваа зүйлийн гэрэл гэгээ, сайн сайхан, ертөнцийн өнгө, дуу, чимээ, бусдын зүгээс ирж буй хайрыг ч анзаарах сөхөөгүй өөрсдөө саарал роботууд болдог. Сэтгэл гутралд орсон хүмүүс саарлаас саарал манан дотор живж явдаг. Энийг харах аймаар. Хажууд нь байх бүр аймаар. Яаж ч туслаж чадахгүйгээ харсаар тэр хүнийг үгүй болж байгааг харах хамгийн хүнд байдаг байх.

Tuesday, September 20, 2011

Day 108

Nothing much to add in terms of the changes. They are persistent, and I am happy. My next shot's in 3 weeks, so need to get my blood works done in a week's time to monitor the levels as well as liver and kidney function as they can get affected by the HRT.

PS: The strangest thing is my facial structure is kind of changing. Noticed it a few weeks ago, but was sure it was merely a play of light. But today saw some of my pics from a few nights ago at a Nisvanis performance (Amgaa, you still rule, dude!), and indeed my jaw's becoming heavier-looking. Some people asked if I put on weight, but nothing changed in my diet, so it's gotta be the bone structure itself.

Wednesday, September 14, 2011

Childhood friends leaving...

Taking a few minutes off from the article I've been writing to vent a bit. Just found out that my childhood friend's going away with his family, for good, to the States. Next week. Another childhood friend's been living abroad for so long that we see each other once in a few years, this year apart. I can't shake off the feeling that I'll just have no more friends left here soon. I do, of course, but not friends who knew me from my young days, and that's different. I am a bit lost. And sad. Very sad. When lovers leave, that's an order of things, but when friends leave, that's just hard.

Friday, September 9, 2011

Day 97

A very quick transition update, although there's little of significance that's worth reporting. Everything's progressing as it should. It's the beginning of the fourth month on T, nearly 100 days, the first of many more hundreds of days to come since I've come to embody myself finally, fully. 

My voice: I caught up with many community folk during Mr Gay Mongolia attended by over 200 people (although the event was truly more of a transgender women's pageant rather than anything remotely resembling Mr Gay elsewhere) many of whom I had not seen for months. Some were delighted, some a bit apprehensive about the changes they saw in me. It's a diverse community after all, not everyone will have the same level of understanding or acceptance of what I'm going through, and that's just a reality that is fully accepted.

Hair: A week ago I finally bought the electric razor I was after to start shaving as it was a necessity already where a very light beard was sprouting on my chin, which simply shouts "Pubescent boy!" Chest and stomach are getting hair, too. Not surprisingly as my uncles on mother's side are all extremely hairy dudes for Mongolians. Their faces look blue from the stubble and shaving, they always seem to have a 3pm shadow, a rarity in itself in Northeast Asian men.

Emotions: Very stable. Very in the head/mind/body - aware, able to snap out of emotional situation and able to see the emotions and the situation separately. But... very tired. The exhaustion's on the spiritual level, or so it feels. I'm sort of immobile. Stuck. Immersed in a vat of liquid freezing agent, frozen is how I feel. I guess autumn's affecting me already with its melancholy feel and echoes of the frosts and snows to come. 

And yeah, the one other not so pleasant side effect of the HRT is driving me up the wall. Will avoid the TMI. Signing off.

Wednesday, September 7, 2011

Meditation, poetry, body, etc.

I started doing a Vipassana meditation with my counsellor a couple of months ago, and from this week I've started doing the longer versions, twice a day. It feels amazing, and feels right. With my previous various meditation techniques it often felt forced, as in I was making a lot of effort. But with this technique, I'm so much more simply aware, mindful.

The etc part: I decided to remember my body as well from this week. I'd planned to get up this morning quite early to go to the nearby gym, woke up, saw the overcast sky, the chilly look, so went back to bed. But will start working out, it's definitely in my priority list of things to do.

It looks like an early autumn's descending on Ulaanbaatar. I venture outside only rarely, once or at most twice a week the last month, but it really looks like I could chill my brains out if I stepped outside. It wasn't much of a summer, this year, the coldest summer in recent memory. And now it's autumn already.

I discovered newly one Mongolian poet whose same-sex attractions and even love are thinly veiled in number of poems. Indeed delightful. If a bit depressing.

My sixth month in banishment begins today. What a year.

Monday, September 5, 2011

Дөрөв дэх сар эхэллээ

Шилжилтийн апдэйт монголоор хийгээгүй бас удаж. Өнөөдөр эхэлснээс хойших дөрөв дэх сар эхэлж байгаа учир бичихээр шийдлээ. Бас нэгэн хайрынхаа талаар дурсмаар санагдлаа.

1. Намайг залуучууд их харах болсон байна шүү, бүү үзэгд. Анзаарвал дандаа баруун нүд нь том баагийнууд намайг харцан явж байх юм. Инээд ч хүрэх шиг. Хамгийн инээдтэй нь Мистер Бьютий дээр нэг гольфын цамцтай баагий намайг хэчнээн удаан харав. Хажуугаар эхлээд өнгөрсөн юм. Тэгсэн дараа нь бүр урдаас харцан сууж байвал яахуу. Хажуудаа байсан нэг охинд "Тэр хүн намайг гей залуу гэж бодоод түрүүнээс хойш хараад байна" гэж хэлж элгийг нь хөшөөв. Сонин, инээд хүрмээр үзэгдэл учир эхэнд оруулав.

2. Үсжилт. За тэгээд удам судар, генээ дагаад хар хүрэн баавгай төрхөнд нэг хоёр жилийн дотор орох нь тодорхой болов. Учир нь сарын өмнө нэг ажтал гэдэс, цээжээр дүүрэн үс ургаж эхэлж байсан. Сахал самбаа бол ярилтгүй, хусахаас өөр аргагүй болсон. Гуяараа тийм их үстэй байгаагүй ч байсан нь шигүү бас бүдүүн ширхэгтэй болсон харагдана билээ. 

3. Дуу хоолой. Ер нь бол удаан уулзаагүй зарим хүмүүстэй уулзахад намайг шилжилтээ эхэлснийг мэдсэн хэрнээ жоохон цочирдоод байх шиг санагдсан. Өөрт минь гэвэл их юм удаан ярьж чаддаг байсан ч одоо их ба удаан ярихаар хоолой ядардаг болсон байлээ. Эсвэл чанга ярих гэхээр хоолой шууд ядарчээлээ. Ер нь намдуухан умзад хоолойтой болох нь шиг байна, энэ янзаараа.

4. Сэтгэл санааны байдал маш тайван хэвээрээ. Урьд нь дүрсхийчих байсан зүйлүүд дээр ч ер нь л гүндүүгүйхэн болчихсон юм уу даа гэж өөрийгөө харж байгаа. Гэхдээ нөгөөтэйгүүр дүрсхиймээр зүйлүүдээс хол явахаар шийдсэн. Хол явж байгаа. Болж байна. Хамгийн чухал зүйл бол би өөрөө л юм байна гэдэг мэдрэмжтэй сэрэх, өдрийг өнгөрөөх гэдэг миний хувьд анх удаа мэдэрч буй зүйл учир их сайхан байгаа. Нээрээ л өөрийнхөө төлөө амьдарч үзээгүй надад ийн амьдрах нь амар л байна. Удахгүй гэгээрэх шинжтэй :)

5. Толгой хааяа өвдсөн хэвээр. 

6. Биеийнхээ шинэ үнэрт арайчуу гэж дасч л байна. Гэхдээ ямар ч лесбиян надад одоо хүрэхээргүй тийм үнэртэй болсон. Хөлрөхөөр ээ бүү үзэгд, огиод байгаа юм биш үү.

Ер нь л болох ёстой зүйл болохоороо болж өрнөж байна. Өнгөрсөн долоо хоног гурван хоног ходоод мушгиж үхэнгээ алдсаныг эс тооцвол. Яагаад гэдгийг мэдэж л байна. Гэхдээ тэр нөхцөлийг дахиж мэдрэхгүйгээр зохицуулалт хийсэн. Одоо болно зүгээр. Ханасан. Цадсан. Дууссан. 

Ходоод өвддөг гурав дах өдрийн өглөө яг тийм, яг дууссан гэж байгаа юм шиг миний анхны хайр зүүдэнд орж ирсэн. Тэр бүсгүй миний их сайн найз байснаас хэзээ ч амраг минь байгаагүй. Гэхдээ би түүнд ухаангүй хайртай байсан. Нэлээд олон ч жил. Зургаа долоон жил. Хайрын харилцаа дуусах болгонд тэр л миний сэтгэлд эргэж орж ирдэг байснаараа дахиад л орж ирсэн. Тэгээд л "За за, үнэхээр дуусч" гэж би ойлгосон. Би түүнд хайртай хэвээр энэ 15 жилийг өнгөрөөсөн үү гэвэл мэдээж үгүй. Гэхдээ яагаад сэтгэлд тийм ойрхон байдгийг нь мэдэхгүй. Дахиад нэг түүнийг харах юмсан. Нарийхан хуруутай, зөөлөөн гарыг нь атгаж суух юмсан. Өвөлдөө Монгол шиг өвөлжихгүй ч хааяа гар нь аймаар даарцан байна, түүнийг нь барьж, хааяа амьсгалаараа бүлээцүүлдэг байснаараа бүлээцүүлмээр. Үсээ надаар засуулна. Үсийг нь засахдаа өөрт нь мэдэгдэхгүйгээр толгойг нь үнэрлэдэг байснаараа үнэрлэмээр. Биед нь ойрхон зогсоход согтом ялдам үнэрэнд нь хамаг бие чинэрээд, заримдаа энд тэнд нь цөм цөм хайчилчихна. Шингэн хар очир нүдлүү нь хараад л, юу ч хамаагүй ярьмаар. Мумбай явж ирээд нэг их удаагүй би хэдэн хоногоор эргэж явж нэг хуралд суучаад ирэхэд тэр яагаад ч юм шигүү, уртаас урт, хацар дээр нь гүн сүүдэр үлдээдэг байсан сормуусаа юу ч үгүй хайчилцан байсан. Намайг түүнээс сэтгэлээ хөндийрүүлэн өөр хэн нэгэнд татагдах төдийд тэр яагаад ч юм өөрийнхөө гоо сайханд ямар нэгэн зүйл хийдэг байсан. 

Тэр надад хайртай байгаагүй, яаж тэгэх билээ. Гэхдээ л тэр бид хоёр дэндүү гэхэд дэндүү ямар нэгэн зүйлээр холбоотой байсан. Би түүний тухай зүүдэлсэн зүүд болгон минь үнэн болж таардаг байсан. Гэхдээ хоёрхон зүүд л биелээгүй байна. Биелэх ч үгүй биз. Нэг нь арван хэдэн жилийн өмнө зүүдлэсэн тэр намайг үнсч сэрээсэн зүүд. Нөгөө нь хэдхэн хоногийн өмнө зүүдлэсэн тэр зүүд. "Тэр олон жилийн өмнө би чамд ухаан мэдрэлгүй хайртай байсныг чи мэдэх үү?" "Мэдэлгүйдээ. Чи хэлэхгүйгээр бүх байдлаараа үзүүлдэг байсан зүйлийг би мэдэхгүй өнгөрөв л гэж. Гэхдээ тэр үед би чиний хайрыг хүлээж авах чадваргүй байсан." "Одоо юу өөрчлөгдсөн юм бэ?" "Би чиний хайраас одоо ичихээргүй болсон" 

Шилжилтдээ орсноосоо хойш түүнд захиа бичээгүй байж байгаад түүнийг зүүдлэсэн тэр өглөө сэтгэл хөдлөн сэрээд түүнд бичихэд тэр дор нь хариулахдаа урьд өмнө нь хариулж байгаагүйгээрээ урт захиа бичсэн байсан. Намайг энэ жилийн эхээр дэндүү хэцүү байхад мэдэрсэн юм шиг жилдээ хоёр удаа бичдэг имэйлээ байгаад, гурва дөрвөн удаа "Чи зүгээр үү. Яаж байна" гэж бичсэн. Гэхдээ бид дахиад уулзалдахгүй биз дээ. Уулзвал түүнээс хол амьдарсан арван хоёр жилээ нэг нэгэнгүй ярина. Сайнтай, саартай, инээдтэй, эмгэнэлтэй бүхнээ. Яг өмнөх шигээ. Тэр харин намайг чимээгүй сонсдог байснаараа сонсоно. Инээнэ. Оюутны байраар дүүрэн, хүмүүс цочиж сэртэл, зөрөөд явж байвал эргэж хартал инээдэг байснаараа инээнэ. Нисэхээсээ өмнө гэрлүү нь залгаж, түүний хоолойг сонсоод амьсгал авч чадахгүй уйлж байснаа санаж байна. Түүний сэтгэлд би гэдэг хүний жижиг орон зай байсаар байдгийг би сайн мэднэ. Яагаадыг мэдэхгүй, тэр надад хайртай байгаагүй. Минийхэд ч бас, гэхдээ би түүнд хайртай байсан.

Sunday, September 4, 2011

Wisdom from unlikely source

"Maturity is when you wake up every morning with a clear conscience" by Anaraa Nyamdorj.

Зүгээр л гоё

Өчигдөр би ойрд баярлаагүйгээрээ баярлаж сэтгэл хөдлөв. Санаагүй, бодоогүй газар. Нэг хүн хүүдээ намайг бодож Анар гэж нэр өгсөн гэнэ. Анар гэж нэр одоо их түгээмэл болсон ч намайг бага байхад ийм нэртэй хүн бараг байдаггүй байж. Манай доод ангид Анар-Эрдэнэ гэж байсныг эс тооцвол өөр Анартай нэртэй хүн би ер мэдэж байгаагүй. Харин 90-ээд он гарснаас хойш мангар түгээмэл болсон. Анарын олон зуун хувилбарт нэртэй хүмүүсээс гадна Анар үсчний газар, Анар хоолны газар, Анар кафе, Анар бичиг хэрэгслийн дэлгүүр, зүгээр дэлгүүр гээд алхам тутамд л Анар. Хүүдээ Анар гэж нэр өгсөн тэр хүн миний дотны найз ч биш, ЛГБТ олон нийтийн хүн ч биш, зүгээр л нэг сайхан авъяастай хүн. Тэгсэн чинь намайг тоогоод хүүдээ ийм нэр өгснийг сонсоод үнэхээр их уяран хайлсан гэж. Нэлээд хэдэн жил экстэйгээ жил болгон ярьдаг байсан бас нэгэн зүйл нь хүүхэд байсан. Намайг хүүхэд ч өсгөж чадахгүй, шилжилтээ ч хийх ёсгүй гэж хэлдэг байснаас нь болоод комплекстчихсан. Ямартаа ч шилжилтээ эхэлчихлээ, шилжилтийн хувьд бүх зүйл ном ёсоороо явж байна. Санхүүгийн хувьд болон амьдралын хувьд тогтворжоод ирэх цагт дахин хань ижилтэй болсон байвал тэр маань хүүхэд гаргаж өгнө. Үгүй бол хүүхэд өргөж авна. Хүүхэддээ хэрэгтэй бүх зүйлийг нь өгөх чадалгүй байвал мэдээж хүүхдийн асуудал сөхөгдөхгүй ч ээж нь намайг бодож нэрлэсэн нэгэн хүү энэ дэлхий дээр өсч торнисоор байна. Магад тэр л болчиж ч байгаа юм билүү, хэн мэдлээ.

Saturday, September 3, 2011

Mr Gay Mongolia, etc.

So tonight we have Mr Beauty pageant, which is your Mr Gay Mongolia. Gonna hook up with some of the girls for a fun night out.

Acute awareness of my transitioning body...

Thursday, September 1, 2011

Those onyx eyes

I again saw them in my most vivid dream. She was someone I had loved for years from kind of afar, never having enough courage to tell her I loved her. Never wanting to tell her because I knew she just didn't feel about me the way I felt about her. I was asking her in my dream: "So all those years ago, did you know that I was desperately and miserably in love with you?" "Of course I knew. You couldn't be more blatant about it without telling me." "Is that why you were so kind to me?" "Yes, and no. You were my friend, first of all. And that you were in love with me, well, I couldn't really face it then, but I can, now." "Why now?" "Because I'm not ashamed of your love now." 

Ask me about her now and I know very little. She has always been a privacy freak. I just know the surface facts of her life. Never shared those facts that my exes felt entitled to cram down my throat a month or two after the break-up about who they were with since we broke up, and even crying to me if their romance was not going the way they wanted. I don't think I'm still in love with her, no, how could it be, but something in my heart always yearns for her. One more love must be over, it's always then that my heart brings the memory of her back.

Monday, August 29, 2011

Private tragedies

Private tragedies unfolding into public stories. Isn't that what literature is? I just decided that I will embark on writing of my story. I will lack ending at this point. Let me start anyway. It will be called "Breakfast poetry for anorexics". What is human decency? Humanity? Love? Truth? Private tragedies unfolding into gruesome displays of meaningless fucked-up stories. We call that literature these days, don't we. I have a story to tell.

Sunday, August 28, 2011

The Whistleblower

- Madeleine, I have to protect this organisation and so should you. The UN is too fragile, too important. That's what immunity is for.
- Immunity, not impunity. The United Nations was formed from the ashes of Auschwitz. It's important that the UN is not remembered for raping the very people we must protect.

Friday, August 26, 2011

Musically challenged

So there is this disco somewhere in the vicinity whose sounds reach my finely attuned musical ears, or so I tell myself, every night starting from 9pm. And they're fucking playing Dieter Bohlen the whole night. Plus some crappy Russian disco pop. En route to Terelj today the driver was playing CC Catch. She was a very pretty chick from what I remember interviewing her in 2003 when she came to Mongolia to do a concert at the UB Palace. A little guarded, a little "I-am-my-own-woman", a little... dykey. (Someone I know will probably laugh "Yeah, everyone's gay in your eyes". No, not really, only the gay ones.) Pretty. I had a gig then for the UBS TV as their high-profile star-interviewing person. She had a huge entourage although she never really truly made it big beyond Europe... But her entourage was something to behold. Entourage that overshadowed other so-called (mostly has-been) international stars I had interviewed from August 2002: Liz Mitchell of Boney M, Alsou, Bad Boys Blue, etc. But this is effing 2011. I mean COME ON! I like partying to good music, however, a) I ain't partying, I am trying to sleep; b) that just ain't good music. And this total crap offends my ears every night. Tonight it's just plain pissing me off. Don't know why. It's 2011 is probably why. There's literally tons and tons of decent party music available by this point in musical history. And that disco, plus most other discos in Ulaanbaatar, mind you, insists on playing the 80s pop crap. It's either me who's musically totally challenged, or it's THAT place. Really pissed off. Need to rock out to proper, decent shit after this audio assault today.

Monday, August 22, 2011

Clean break

Clean break is what's needed in my life at this point. So I'm choosing that as the only available option. In many things. Like with people whom I had shared my life space for two years in the university. One of them just called me and asked me if I was informed about the recent class get-together, which I wasn't. Not that I'm anyway interested in having anything to do with people who would stand by idly and let homophobic/transphobic and classist bullshit be spewed from certain someone. That September evening 2009, last time I saw some of them, was quite enough. Had no more desire to see them. Much like with people who continue to insist on calling me female pronouns, etc, who are, by that very token, continuing to deny my reality of a transman. Why would I spend any energy or time on such people? That's why the clean break. Making sure why I can no longer associate with them is quite important. So I am doing a lot of that these days, clarifying and breaking clean. For better.

Sunday, August 21, 2011

Beard +

A very quick update: I really need to go out and buy an electric razor. My moustache's quite grown, quite visible for a month, but tonight I noticed for the first time that there's a light beard sprouting on my lower chin - woot! Might even grab an extra one as a gift to my bro. Who's having his third period following the commencement of the HRT. Unfortunate, but afterall he's young which might mean that his body's going slower through the process compared to mine. 

Plus: A big National Coming Out Day party is in the making! I enlisted two very enthusiastic co-conspirators so far. We're about to re-invent the way we, queer folk, party here, for better! Brothers and sisters have been giving a few worthwhile suggestions, definitely to be incorporated.

Another news: bade farewell to Miriam Ehrenberg from the Institute of Human Identity, NYC who very kindly did a workshop for psychologists and some social workers on psychology-101 of working with LGBT people, organised by the LGBT Centre. The Centre got her a very small souvenir, a felt decoration with a khatan suih, a traditional Mongolian symbol for women, femininity, feminine beginnings. The funny thing is, both of us observed, the symbol is all angular, while the khaan tereg, the symbol for men, masculinity, masculine beginnings, is all curvers and round. The reversal to that of the symbolic representation for feminine and masculine in the West. What might it signify, in the bigger scheme of things, I do not know, interesting fact to mull over and, perhaps, come up with another half-baked theory of mine.

One more: my childhood friend freaked out last night when I showed her the dude I caught on my mobile phone camera who was following me. Fine, let people follow me. But this dude had THE symbol on his right sleeve, on a white round background against the overall red background. I don't see the point of going to the police as they did not handle very well the fact that I was so obviously followed on a few occasions, they never took those Lunar New Year events seriously. I had to recount endlessly to three investigators about what happened, but what was the end result?! Nada. Even with what followed in various media with death threats against me and my colleague. And even if they do apprehend this dude, let's say they can identify him from the picture I took of him, most probably the measures will be against him alone, not structurally. If not structurally, why, the others would simply retaliate, faster than a lightening from what we know about how they operate now. Such is life here for me. Would one life assassinated prove to be a blessing to my community? Sure it would. Am I ready for that kind of sacrifice? Maybe. Signing off.

Wednesday, August 17, 2011

Judy Grahn "A Woman Is Talking to Death"

Энэ миний хамгийн дуртай шүлгүүдийн нэг. Анхныхаа монгол найз охинд уншуулах гээд орчуулж байсан орчуулгаа олохоороо дээр нь монголоор нэмнэ. Тэр уйлж байсан шиг санагдаж байна.

A Mock Interrogation

Have you ever held hands with a woman?

Yes, many times--women about to deliver, women about to have
breasts removed, wombs removed, miscarriages, women having
epileptic fits, having asthma, cancer, women having breast
bone marrow sucked out of them by nervous or indifferent
interns, women with heart condition, who were vomiting, over-
dosed, depressed, drunk, lonely to the point of extinction:
women who have been run over, beaten up. deserted. starved.
women who had been bitten by rats; and women who were
happy, who were celebrating, who were dancing with me in
large circles or alone, women who were climbing mountains
or up and down walls, or trucks or roofs and needed a boost
up, or I did; women who simply wanted to hold my hand because
they liked me, some women wanted to hold my hand because
they liked me better than anyone.

These were many women?

Yes. many.

What about kissing? Have you kissed any women?

I have kissed many women.

When was the first woman you kissed with serious feeling?

The first woman I kissed was Josie, who I had loved
at such a distance for months. Josie was not only beautiful,
she was tough and handsome too. Josie had black hair and
white teeth and strong brown muscles. Then she dropped out
of school unexplained. When she came back she came back for
one day only, to finish the term, and there was a child in her.
She was all shame, pain, and defiance. Her eyes were dark
as the water under a bridge and no one would talk to her,
they laughed and threw things at her. In the afternoon I
walked across the front of the class and looked deep into
Josie’s eyes and I picked up her chin with my hand, because
I loved her, because nothing like her trouble would ever
happen to me, because I hated it that she was pregnant
and unhappy, and an outcast. We were thirteen.

You didn’t kiss her?

How does it feel to be thirteen and having a baby?

You didn’t actually kiss her?

Not in fact.

You have kissed other women?

Yes, many, some of the finest women I know, I have kissed.
women who were lonely, women I didn’t know and didn’t want
to, but kissed because that was a way to say yes we are
still alive and loveable, though separate, women who recog-
nized a loneliness in me, women who were hurt, I confess
to kissing the top of a 55 year old woman’s head in the snow
in boston, who was hurt more deeply than I have ever been
hurt, and I wanted her as a very few people have wanted me--
I wanted her and me to own and control and run the city we
lived in, to staff the hospital I knew would mistreat her,
to drive the transportation system that had betrayed her, to
patrol the streets controlling the men who would murder or
disfigure or disrupt us, not accidentally with machines, but
on purpose, because we are not allowed out on the street

Have you ever committed any indecent acts with women?

Yes, many. I am guilty of allowing suicidal women to die
before my eyes or in my ears or under my hands because I
thought I could do nothing, I am guilty of leaving a pros-
titute who held a knife to my friend’s throat to keep us from
leaving, because we would not sleep with her, we thought
she was old and fat and ugly; I am guilty of not loving
her who needed me; I regret all the women I have not slept
with or comforted, who pulled themselves away from me for
lack of something I had not the courage to fight for, for us,
our life, our planet, our city, our meat and potatoes, our
love. These are indecent acts, lacking courage, lacking
a certain fire behind the eyes, which is the symbol, the
raised fist, the sharing of resources, the resistance that
tells death he will starve for lack of the fat of us, our
extra. Yes I have committed acts of indecency with women
and most of them were acts of omission. I regret them

(c) Judy Grahn

Tuesday, August 16, 2011

Childhood memories of gender dysphoria

While waiting for webmail server to come back up, I uploaded some of my childhood photos to my facebook. One of my friends thought my cousin's kid was me when I was a baby. So while waiting for the agency email server to come back up - I forgot how often it does go down - I got some of my old photos that I had to borrow from my mother years ago and scanned and uploaded them. 

They were mostly my pictures dating from one and a half to five years old. The age when kids learn of sex differences between people, when they obtain self-identification as a boy or as a girl. Which got me thinking, looking and thinking. The first ever time I really thought about my own sex was the day I got my period. Before that I must've somehow assumed that I was a boy. Looking at these pictures I know I looked like a boy, listening to my parents' tales of my childhood, I know I behaved like a boy, a rowdy, wilful boy who always played rough with boys, was accepted as a playmate by boys, but never by girls, not that I tried to play with girls. 

Then suddenly at the age of 10, I went into a deep depression. There were no child psychologists then, I was never diagnosed, but looks like it was a deep depression from the height of what I know now. I remember that it was an early November night when I got the first blood. It wasn't even me who noticed the blood. It was my mother. She took me to the bathroom and said that I had my period. That it was normal, that every month I would now have bloods. I remember standing numbly while she helped me change. That winter I had a number of serious colds, even one food poisoning, which, combied, had me hospitalised twice that winter. Everything was accompanied by this dazed feeling "What is going on?!", "What does it mean?! I AM A GIRL?!?!". 

From that winter on, I stopped playing with my playmates, boys on the block because I was uncomfortable in my own skin, as things were growing all over my chest, plus the bloods. At the age of 12 and a half, I went further into emotional isolation following my suicide attempt. Now among my former playmates and schoolmates I was known as "the one who tried to kill oneself", the stigma that went with it "Ooooh, that one's crazy!" No one really asked why I did what I did. Not even parents. They pretended I didn't do anything. That everything was fine. So it continued: my bewilderment at my own body, increasingly more alien, my increasingly acute awareness of the fact that physically I was a girl, although I never thought myself as one, and I never wanted to be one. When you're aware of the differences between how you look and how you feel, you are not only confused, but you're scared because all you see around you are certain gender-normative behaviours that you never had possessed, never exhibited, which was fine, but when you realise that there is a big gap between what's usual and what's not and that somehow you are not, you start to feel scared. So when I became aware of these matters of who I was, who I discovered myself to be, and the shock that went with it, and other things that I wasn't yet fully articulating to myself, I began trying to be LIKE A GIRL. I grew my hair out from the age of 13 and kept it at below the shoulder level till I was 16. 

But everything was so wrong. The traits you see around you in people you are supposed to identify with, you try them on like clothes. They never fit. I went further into my wordless depression and somehow knew that I was different, especially when the sexual puberty hit. I was actually falling for girls. As if my mind kept telling me that I was a boy. But then I knew that I was a girl now, why couldn't I be like other girls and like boys?! Why, even if I did like a boy, it was always the one and only effeminate one that you can ever dig up?! Why, only when I thought of girls, I felt things physically?! Why did I keep drawing myself as the boy?! I not only hated my body, but also the fact that I was attracted to girls, and some girly boys. And it went on till I found myself in the LGBT group of kids in college outside Mongolia. They were kind to me. They befriended me. But they moulded me into a lesbian. While I was never a lesbian. I don't think I ever even tried to artculate all these feelings to them. But I was a lesbian from that point on. A butch lesbian. And I was supposedly fine with it. Not really. Had I found myself in a different context, I would've already finished my transition. A long, long time ago. 

So yeah, these pictures of my childhood taken during the formative years of sex differentiation and sexual identity formation, I looked and behaved exactly like a boy. And these were happy years because I hadn't yet discovered that which would send me into a deep, background-noise type depression for years.

Friday, August 12, 2011

Letting go

I just came back from seeing a friend who saw me last a month into my transition. She said I'd changed appearance-wise. She could not pinpoint to what exactly had changed in me, but she said I had changed. There are a few obvious changes like my voice. A faint mustache that's not so faint anymore. She could not tell more, but I'll take her word for it, she has no reason to lie to me. She said a few words that I clang onto: it's time you lived for yourself. It's time you cared for yourself because with your transition, noone has your back but you. And a few faithful friends who will stay by your side. No matter what. She should know, she's been one of my best friends since I was 20. I told her I had decided to let go of the LGBT Centre, and all that it stood for because it was time to see it blossom independently. Your offspring is your offspring, but you don't cling to it, trying to vicariously avoid all its mistakes and missteps on its behalf. You try to guide your offspring, but if you fail in your trying to do so, you simply let them go. Letting go is what I am practising these days. Detachment. It's working. Letting go and being grateful for everything. Mid-May 2011 affirmed my fundamental trust in the universe. That everything is as it should be. That I am exactly where I was meant to be, no matter what. That everything is ALL RIGHT.

Thursday, August 11, 2011

Ханиаданд дарлуулангаа...

гэртээ хэвтэнгээ юу хийхэв, ганц хоёр хүний блогоор орж юм уншив. Түүнээс нэгийг хуваалцмаар санагдаад. Энэ бол нэгэн энгийн гей залуугийн блог, нэг жилийн өмнөөс хааяа орж уншдаг. Ээжтэйгээ хийсэн ярилцлага нь үнэхээр таалагдаад холбоосыг нь орууллаа. Гоё ээж, сайхан хүн байна. Монголд ирэхээр нь нэг уулзаж, бусад ээж аавуудтай бас уулзуулах юм шүү.

Wednesday, August 10, 2011

Theory 18: suffering and acceptance

Don't know what's happening but I guess the emotional upheavals, uncertainty, impossibility of seeing beyond today are taking their toll on me: I'm having the third cold this summer whereas usually it afflicts me once or twice a year. At most. In 2007 and 2009 I had innumerable colds, too. As great as it is to live in the present and in the now, one needs stability, and stability comes from having a little certainty in one's life. Minus that, life can be somewhat stressful. Although with my transition and the HRT, I'm so much more calmer, not strung out all the time - to repeat, peace being a common experience among many transitioning guys, including my bro who had brought some food for me this afternoon with his girl and hung out awhile - it has been a little stressful. Been quite sick since Friday night. Constant rehashing of the same old doesn't help either. The whole of last week I'd been a little under the weather, and now it's a full blown cold. I am hoping to get better by the weekend as a friend's visiting from Japan, would love to spend some time with her, but I must not give her my cold, just not an option. 

People are essentially incredibly selfish beings. Even in the face of various events, the primary concern is one's welfare. When my friend told me twelve and a half years ago that she had been diagnosed with a very serious kidney condition that inevitably leads to kidney failure in the long run, the run maintained by steroids, and that too, even with the treament there were no guarantees of the run being maintained, I felt empty. In the eventuality of that turn, I was thinking, I was going to lose a part of my life with her. 

My very first thought was not of how much she was suffering, but of myself and losing a part of my life through her. A fear of loss. Then the second thought came about her suffering. I learnt about myself that day. That I was essentially a very selfish being. Once you realise something, and once you realise that you don't like what you've realised, you take action to change it. That day was my first step into selflessness. I can't claim that I had mastered it, but I am definitely a lot more selfless than some people I've encountered in my life. Other events took place in my life, many, all of them teaching me something or the other. When I look at everything together, I know that I am on the right track, that this is exactly where I was meant to be, how I was meant to be, in order to realise the lessons in life. And I would not change a single thing. Not a thing. 

So here's my theory 18: suffering leads to either rejection of that suffering and therefore of everything that led to suffering in the first place, or it leads to acceptance of that suffering, and therefore of everything that led to suffering in the first place. I'm very happy to say that I am in a place of acceptance. Of everything. Good, bad, ugly. It's a great place to be at. Of course, it's still a little stressful from time to time, but even that's accepted.

Sunday, August 7, 2011


Салаад хагас жил илүү болсон чамтай долоон жилийн өмнө онлайн танилцаж байж. Тэр 2004 оны зунаас хойш юу юу ч өрнөж өнгөрөв. Нэг л сөхөө ороход ийм их хугацаа өнгөрчиж. Дэндүү их хайрласандаа би чамд амьсгалах амьсгал бүрээ, өглөө сэрэх анхны харц, шөнө унтахаар хэвтэхэд зүрхний цохилт бүрээ зориулсан энэ он жилүүд арай л хурдан өнгөрч. Харин одоо чи бид хоёр салсан. Их зүйлийг сөрж бүтээсэн хамтын амьдралаа нэг л мөчийн шийдвэрээр чи дуусгасан. Чамд өөр арга байгаагүйг би мэднэ. Надад ч бас. Салж л шилжилтээ хийх байсан учир салалт миний хувьд ч хамгийн зөв зүйл байсан ч... би чамд хайртай байсан. Хайртай л учир гэрлэлт, хайраа сонгон энэ олон жил өөрийнхөө амин чухал хэрэгцээгээ үгүйсгэсээр ирсэн. "Чи шилжилтээ эхэлвэл чи бид хоёрын гэрлэлт дуусна" гэдэг үгийг сонсох бүрт зүрх минь зүсэгдэнэ. Салж бүрэн амжаагүй, нэг сар болов уу үгүй юу чи өөр хүнтэй хайр дурлалын харьцаа үүсгэсэн. Түүндээ хайртай, түүнтэйгээ хамт байхыг хүсч байгаагаа салаад гурван сар болоогүй байхад надад хэлсэн. Миний зөвхөн нулимс урссан. Тэр дуугүй нулимсыг чи хэзээ ч анзаараагүй. Түүндээ явуулах зүйлээ надруу андууран явуулах бүрт миний зүрх улам шархалсан. Энэ олон жил зөвхөн чи байсан миний зүрх сэтгэл салсны дараа ч чамд сийчигдсээр одоо сийчих газар үлдээгүй. Сэтгэл зүрх минь байдаг тэр орон зай тас хар нүх, түүн дотор зөвхөн улаан нялга нөж. Цаг хугацаа харвасан сум мэт өнгөрч энэ үе хурдан дуусаасай. Өнгөрсөн долоон жилийн зөвхөн гэгээтэй дурсамжууд нь үлдэж, хар бараан нь мартагдаасай. Дахин хайрлахаас ч айх энэ мэдрэмж зөвхөн түр зуурынх байгаасай...

I will remember you by Sarah McLachlan

I will remember you
Will you remember me?
Don’t let your life pass you by
Weep not for the memories

I’m so tired but I can’t sleep
Standin’ on the edge of something much too deep
It’s funny how we feel so much but we cannot say a word
We are screaming inside, but we can’t be heard

(C) Sarah McLachlan

Friday, August 5, 2011


I had some volunteer stuff to do this afternoon, translating some psychological guidelines of working with LGB people, but instead I sat down chatting online with some of the girls in the community. I've been feeling incredibly dislocated from my own community of lesbians and gays, my one and only community of sisters and brothers, since I began my transition. I knew that I may be rejected, just as I was rejected by the closest most person because of my deep intrinsic need to transition. But today I finally felt connected. It felt good to know that the women in the community still accept me. Still know me. Still care to know me. Totally awesome.

PS: Hot water's back, finally after 83 days. Even more totally awesome!

Monday, August 1, 2011

Day 58

Nearly two months on the HRT already, about to go into the third month in a few days. No period in the second month - woot! Hopefully it'll stay this way. Certain people who were close continue to refer to me by female pronouns, etc. My policy from two weeks ago has been to maintain a considerable distance from those who do that, because that's a deliberate disrespect after they'd been asked time and again to please respect my claiming and affirming of my true identity, that of a man. The fact that they don't do that is indicative of their total disrespect and disregard, something I want to live without the rest of my life. Facial acne's reduced quite a lot since I started using the antibiotic anti-acne solution, Albiotin. My back's beginning to get some acne, I noticed, though. Although would that be due to the HRT, or the fact that I still do not have hot water (lying municipality, three of their deadlines came and went, today was their last one, and nada), so am not able to properly clean my skin. Headaches are nearly gone, except from time to time there are some headaches, not something too serious as to make me take pills for it. No more mood swings, in any shape or form, which goes on to confirm a hypothesis an online buddy and I had formulated about the biochemical reactions of our trans brains which go into a I-am-fucking-dying-here mode because of heightened female hormones from ovulation on, and which, as a result, often appears to - anecdotally, nothing in the way of clinical studies - cause severe cases of pre-menstrual dysphoric disorder in many transmen. I don't know too many cis women who have had PMS as severely as I had: for more than half of the month I was prone to incredible emotional swings, and incredible tension, which would be simply gone from the onset of the bleeding. And I truly noticed that only in the past 4-5, maybe 6-7 years. And yes, apparently a lot of transmen are diagnosed with the PMDD, a very severe form of PMS. Something to look for in your adolescent kids, parents: if your female-born child became extremely depressed about the onset of the first monthly bloods, and is from then on pretty much emotionally all over the place for half of the month, very boyish, talks about hating one's body and especially the bloods, very depressed about being in the wrong body, that is, a body that feels so totally alien to them, then bingo, you might have yourself a boy born in a girl's body. Still very tired and want to sleep through days, but haven't been able to do that. Some people don't recognise me on the phone anymore, in terms of voice changes. The voice drop will continue, theoretically, in the next one year still, so I hope I'll get a booming deep voice. Although that's really rare with transmen, from what I've been noticing from brothers around the world. And that's pretty much about it. Signing off.

Sunday, July 31, 2011

Бусдын цуурай

Нэгэн дүүдээ үүнийг бичив. Хэн гэдгээ мэдэж байгаа. 
Хүн амьдралаа өөрөө л тодорхойлж амьдрах ёстой. Харин өөрийнхөө тодорхойлоод байгаа тэр амьдралд чинь чи гол үүрэг гүйцэтгэсэн үү, бусад гүйцэтгэсэн үү? Үнэт зүйлс чинь чиний зуун хувь хүлээн зөвшөөрдөг зүйлс мөн үү, эсвэл зөвхөн бусдын тулгасан зүйл үү? Хүсэл мөрөөдөл чинь чинийх уу, эсвэл хэн нэгэн чамд "Ийм л байвал сайн, сайхан" гэж хар багаас чинь ухуулснаар, чи ч тэдний хүсэл мөрөөдлийг өөрийнх гээд андуураад сууж байна уу? Амьдрал аян зам, тодорхой. Гэхдээ аян зам ч зорилготой, эцсийн цэгтэй. Чиний амьдралын зорилго, тэр эцсийн цэг юу вэ? Юу ч бай, тэр үнэхээр чиний л цэг мөн үү? Бусдын хэм хэмжээгээр өөрийгөө дүгнэсэн учир, бусадтай өөрийгөө харьцуулсан учир өөрийнхөө төлөө биш, бусдын төлөө очсон, эсвэл очих ёстой гэж бодож буй цэг бол түүнийгээ эргэж хар. Чиний амьдрал бүхэлдээ чамаар тодорхойлогдсон байна уу, бусдын цуурай төдий болсон байна уу гэдгээ бод. Дүгнэ. Ойлго. Хүн харьцуулах зүйлтэй байж өөрийгөө ойлгоно гэж чи хэлж магад. Тийм байж болно. Гэхдээ яг юуны төлөө харьцуулж байгаагаа бод. Хүн энэ ертөнцөд төрөхдөө зөвхөн үйлийн үрийн хуульд захирагдан бууж ирдэг. Тиймдээ ч хүн бүр амьдралаас өөр зүйл ухаарах гэж, мэдрэх гэж, авах гэж, өгөх гэж төрдөг. Чамаас тас хөндлөн зорилготой хүмүүстэй өөрийгөө харьцуулах хэрэгтэй юу тэгвэл? Зөвхөн өөрийнхөөрөө амьдралаа тодорхойлно гэдэг гэхдээ "би", "зөвхөн би", "зөвхөн өөрийнхөөрөө" гэж цээжээ дэлдэхийн нэр биш. Харалган аминч ч байхын нэр биш. Амьдралыг өөрийнхөөрөө тодорхойлохоос өмнө хийх ёстой зүйл бол өөрийгөө танин мэдэх. Тэгсэн тохиолдолд чи хэн ба юу, чиний орон зай юу, амьдрал чинь хүртэл юу гэдэг нь гараад ирдэг. Тэгээд тэр орон зай чинь мэдээж зөвхөн чинийх биш байж таарна, бусад ижил төстэй хүмүүсийн орон зай байж таарна. Тэгэхээр өөрийнхөө амьдралыг өөрийнхөөрөө тодорхойлно гэдэг бусдыг ч амьдралдаа оруулна гэсэн үг. Гэхдээ өөрийнхөөрөө амьдралыг тодорхойлсон үед чи зөвхөн зөв хүмүүсээ оруулж сурдаг. Зөв гэдэг нь хэн нэгний хэлсэн тодорхойлсноор "боловсролтой учир зөв, ажилтай учир зөв, сайхан зүс царайтай учир зөв, баян учир зөв, надад туслаж чадах учир зөв" биш, чиний л амьдралын нэгэн хэсэг болох ёстой төрөл бүрийн зөв хүмүүс орж ирж эхэлдэг. Найз нөхөд, янаг амраг, өстөн дайсан гэж бодсон хүн ч үнэндээ чиний л үзэхийг, мэдрэхийг хүссэн зүйлийг чамд өгдөг "найз". Өөрийгөө хэн гэдгээ ухаарсан хүнд дайсан хүртэл байдаггүй. Тэгээд чиний амьдралд хүмүүс байгаа л бол тэдэнтэй хүний харилцаа тогтооно. "Би" гэж цээжээ дэлдэх утгагүйг ойлгож эхэлнэ. Дахиад хэлэхэд бусдын цуурай шиг бусдын хэм хэмжээгээр тодорхойлсон зүйлээр битгий амьдраарай. Бусдад чи ижил хүйстэн, энэ тэр гэж олон долооноор хэлэгдэн, төрөл бүрээр доромжлуулж байсан ч чи л өөрөө хэнд ч бие, сэтгэл, үгээр гэм хор хийлгүй амьдарч байвал тэр чинь нэр төртэй, зөв, утгатай амьдрал шүү.
Агаагаас нь


As many of you know, we are doing an online crowdfunding for the first time in the history of the Centre, and it happens to be for the Equa...