Monday, June 15, 2015

хайр, харилцаа, хар г.м.

сэтгэл бие аль аль нь нэрвэгдэх зовлонгийн, тавгүйтэх мэдрэмж. зовлонг сонголгүй хэчнээн удаж байгаа билээ. гэтэл зовсоор л. яагаад зовоод байгаа гэхээр хайртай хүнээ зовоосоор байгаа нь эргээд намайг үхтэл минь зовоож байгаа энэ новшийн, хөгийн, үнэн мэдрэмж. хүсэхгүй байгаа хэрнээ барьж чаддаггүй тийм их хар, алдчихвий гэхээс хааяа өөрөөсөө хүртэл харамлах, хамт л байхын тулд яахад ч бэлэн сэтгэл, юу л бол юу ургуулан бодох энэ тархи. тиймээс өчүүхэн төдийгөөс хардах, түүнийг зовоох. өөртөө гутах. муухай хартай хүн болж таарсандаа гайхах. өмнө нь тийм аймаар их хартай байсан уу гэхээр тэгж санахгүй л байгаа юм. надад хайртайд нь эргэлзэх, намайг л сонгосоор байгаад нь эргэлзэх энэ байдал. өмнөх харилцаануудаасаа болоод "бүгд л угаасаа явна" гэх айдас бий болцон. намайг орхиж явахыг сонгочихвий гэх байнгын чичрэлт, параноя. эцэстээ тэнд л хүргэх замыг засах миний хөгийн үйлдлүүд. өөртөө л гутах. хүн жаргаах гэж, хамт жаргах гэж хайрын харилцаа үүсгэдэг мөртлөө энэ харилцаагаа заримдаа там болгодог хүмүүс. миний тохиолдолд хардалт хамгийн том асуудал байсан, байгаа.

дэндүү нандин гэж үзсэн зүйлээ хүн аминаасаа илүү нандигнадаг. алдахыг хүсдэггүй. гэхдээ алдахгүй гэж чичрээд, байнга хардаж зовоовол дуусгана уу гэхээс үргэлжлэх нь юу л бол гэж оюунаараа мэдээд, сайн гэгчийн ойлгоод байгаа ч... өөрийгөө мэдэрвэл зөвхөн бөөн айдас, түгшүүр. явчихвий. өөрийг сонгочихвий. бүтэн биетэй эрчүүд надаас бусад нь бараг л бүгд, бие эрхтэний хөгжлийн зарим бэрхшээлтэй нь үл тооцвол. тэгээд л гей л юм чинь надад байгаагаас илүүг хүсэхвий, хүсдэг байхвий гэх байнгын хар дарсан зүүд, айдас. миний хайрт маш ухаантай, ухаалаг, наддаа л дэндүү царайлаг залуу учир ийм сайн, сайхан хүн надаас дээрийг сонгож л таараа гэх айдас. тэгээд л үхтлээ хардана. хардалтын асуудлаа шийдэхгүй бол хайртыгаа зовоосоор байна.

хэлэх амар ч хийх хэцүү. 

Wednesday, June 10, 2015

Хүйсийн шилжилт ба сэтгэцийн эрүүл мэнд

Сүүлийн хэдэн жил ч юм, басхүү хүйсийн шилжилтийнхээ талаар апдэйт нэг их бичилгүй удаж. Даавар орлуулах эмчилгээнийхээ тарианд орсон тэр наддаа л маш чухал, нандин, утга бүхий анхны 6-р сарын 5-наас хойш даруй 4 жилийн нүүр үзчлээ. Их ч зүйл өрнөв, биеийн маань ч хувьд, орчны ч хувьд. Өөрийн анхдагч мэдрэмж, орон зай, гэр болох биеэ эзэмших, өөрийн гэж хүлээж авах, түүнийгээ эергээр мэдрэх гэдэг трансжендэр биш, трансын эсрэг ойлголт болох сизжендэр хүмүүсийн хувьд ямар ч асуудалгүй зүйл. Хамгийн анхдагч мэдрэмж үүсэх энэ бие гэдэг зүйл дээр л ийм асуудалтай байдагтаа транс хүмүүс бид хүйсийн шилжилтэд орохоос өөр аргагүй болдог, боломж, мэдээллээс хамаараад эрт, орой аль нэг  цагт. 

2011 оны Цагаан сарын битүүнээр ээжтэйгээ Лос Бандидост битүүрэхдээ ээждээ анх удаа олон жил тасралтгүй бодож, хүсч, тэмүүлсэн үйл явцыг 2011 ондоо багтааж эхлүүлэхээ хэлэх үед мэдээж маш их айдастай байсан. Хүйсийн шилжилттэй холбоотой олон жил, олон удаа экс-эхнэртэйгээ ярилцаж байсан болгоноос ганц гаргалгаа гардаг нь "Чи хүйсийн шилжилтэд орвол бид хоёрын гэрлэлт дуусна" байсан хойно арга ч үгүй биз. Хүйсийн шилжилтээ (нээрээ хүйс солиулах гэж ярихгүй ээ, бичихгүй ээ, хүмүүс минь. Шатсан чийдэн, хуучин хувцсаа сольж байгаа явдал биш. Энэ чинь олон зүйлээс бүрдсэн цогц үйл явц учир шилжилт гэх нь зүйтэй. Мөн солиулаад ч байгаа зүйл биш, бие л өөрчлөгдөж, дотор байсан хүн нь гаднаа харагдаж эхэлж байгаа зүйл учир солиулах гэдэг ойлголт үнэндээ буруу) эхэлснээс хойш өнгөрсөн жилийн сүүлээр найз залуутай болов, амьдралдаа анх удаа. Гэтэл өмнөх миний амьдралын хамгийн чухал дотны харилцаа шилжилттэй холбоотойгоор төгсч байсан тэр гашуун туршлага миний энэ харилцаанд ч нөлөөлж байгаа, миний хандлагад нөлөөлж байгааг би олж хараад бас удаж.

Транс хүмүүсийн сэтгэцийн эрүүл мэндийн асуудал дээр шилжилттэй холбоотой, шилжилтийн эхэн үед ялангуяа анхаарах зүйл олон байдаг. Жишээ нь транс хүмүүс бид төрсөн бие махбод маань өөрсдийн маань өөрийгөө мэдэрч буйгаас огт өөр байгаа учир тэр төрсөн бие махбодтойгоо амьдарч чадахаа болиод түүнийгээ дааврын эм болон мэс заслаар өөрчлөх буюу хүйсийн шилжилтэд орох арга хэмжээ авч эхлэхэд гэр орныхон, найз нөхөд, хамгийн чухал нь дотны хамтрагч хэрхэн яаж хүлээж авах вэ гэдэг маш том асуудал байдаг. Дээр нь шилжилтэд орохоос өмнөх хугацаанд амьдарсан, нийгэмшсэн нийгэмшлүүд транс хүнд шилжилтийн дараа хэрхэн нөлөөлөх вэ, үнэхээр өөрийгөө мэдэрч, тодорхойлдог хүйсийн хэм хэмжээгээр амьдарч чадах уу. Дээр нь хүйсийн шилжилт гэдэг зөвхөн эсрэг хүйсийн хувцас өмсөх төдийн драг үзүүлбэр, энтертэйнмент биш, долоо хоногийн долоо хоног, хорин дөрвөн цаг, жилийн гурван зуун жаран таван хоногийн өдөр тутмын бодит байдал учир нууж хааж амждаг ч зүйл биш, шилжилтээ эхэллээ л бол. Нууж хаах боломжгүй ч учир хүйсийн шилжилттэй холбоотой мэдлэг мэдээлэлгүй хүмүүсийн зүгээс ирэх төрөл бүрийн хүчирхийлэлд өртөх магадлал эрс өсдөг. Тэр болгонд транс хүн маань өөрөө бэлэн үү? Дээр нь транс хүмүүс бидний хайр дурлал, сэтгэл зүрхний асуудал. Зарим тохиолдолд хүйсийн шилжилттэй холбоотой хүний бэлгийн чиг баримжаа ч өөрчлөгдөж болдгийг би өөрийн жишээн дээр дэндүү тод томруун харчихсан, мэдэрчихсэн хүн. Гэтэл над шиг транс гей, эсвэл транс лесбияныг гей, лесбиян хүй олон нийт нь хэр хүлээж авдаг билээ? Найз залуу бид хоёрын буюу хоёр эр хүний харилцааг зарим нь бүр "стрэйт" харилцаа, эсвэл угаасаа гей найз залуугаас маань "Чи Анараатай яаж болдог юм? Чи гей байж яагаад Анараатай байдаг юм? Тэр чинь эмэгтэй штээ, лесбиян штээ" гэж намайг шилжилтэд ороод дөрвийн дөрвөн жил өнгөрчихсөн байхад доромжлох, найз залуугийн минь бэлгийн чиг баримжааг "шалгах" гэж үнссэн хүмүүс хүртэл гарсан. Хоёр эр хүн байна, нэг нь сиз, нөгөө нь транс, энэ хоёрын харилцаа гей л харилцаа. Гэвч ихэнх хүн одоо ч бэлгийн чиг баримжаа, хүйсийн баримжаа, илэрхийллийг хооронд нь холиод байгааг, тэр дундаа бүр өөрөө транс, трансаараа алдаршиж буй эмэгтэй телевизээр яриад байгаа нь, бас болоогүй транс байдлыг зөвхөн стиль имиж гэж яриад байгаа нь нийгэмд маш буруу ойлголт, мэдээлэл цацаж байгаагаараа дэндүү өрөөсгөл, аймаар, гутмаар.

Сэтгэцийн эрүүл мэндийн асуудлаар бичих болсон маань нэг иймэрхүү зэргийн асуудлуудаас болов. Дээр нь дөрвөн жилийн өмнө тулгарч байгаагүй нэг асуудал нэмэгдсэн байгааг өөрөө олж хараад, асуудлыг цэгцлэх ёстой гэж ойлгосон нь хүйсийн шилжилттэй холбоотой хамгийн нарийн нандин, чухал харилцаа болох миний гэрлэлт дууссан, экс-эхнэр бид хоёрын харилцаа үүнээс болж хүндэрсэн, үүнээс улбаатай салж байсан нь сэтгэлд томоос том шарх үлдээчиж. Шилжилтээсээ хойш анхны дотны харилцаагаа үүсгээд долоон сарын дараа юу олж харсан гэсэн чинь өмнө нь экс-эхнэр маань намайг транс гээд хаяж байсан, хайрлахаа байж байсан, миний транс байдлын талаар ярихыг ч хүсдэггүй, үгүйсгэдэг байсан нь эцэстээ гэр бүлийн хүчирхийлэл байсан, тэр нь эргээд надад хэнд ч итгэхгүй ийм сэтгэхүй үүсэхэд хүргэсэн аж. Итгэхгүйдээ хардаж зовоож, өөрөө ч баахан зовж байгаагаа хараад шийдвэрлэх ёстой асуудал мөнөөс мөн юм гэж ойлгосон. За ямар ч байсан ЛГБТ хүмүүсийн сэтгэцийн эрүүл мэндийн жишиг практикийн талаар ирэх долоо хоногт Жүүлий Кохын маань хийх сургалтууд үр өгөөжөө өгнө гэдэгт маш их итгэж байгаа.


Wednesday, June 3, 2015

За юу гэж бодож байна?


Иймэрхүү зүйл ЛГБТ хүмүүсийн өмнөөс хэлвэл хүмүүст хүрэх үү? 

 
My name is Anaraa Nyamdorj, and I am speaking today in front of you on behalf of LGBT people in Mongolia. As I am facing you, you see that I am alive, that I breathe, that I feel. What you don’t see, but can guess, is that I also love, hurt, feel cold and hot. You see a fellow human being. Yet, to the Government of Mongolia, I am less than that: to the Government of Mongolia, my life is valueless, my reality is inexistent except, of course, when I must pay my taxes. I believe my taxes contribute to salaries of civil servants who deliver education, healthcare, public safety, law enforcement and other vital public goods. Yet, I am harmed by the very people whose job it is to protect me from any undue harm.

When I, a lesbian, or a gay, or a bisexual, or a trans person, go to my family clinic, the intake form shouts that people like me do not exist. My daily varied medical needs are not seen as valid or specific, and therefore I do not receive the treatment and care that I need.   

When I, a lesbian, or a gay, or a bisexual, or a trans person, go to an education institution, a school or a university, I don’t see my daily reality in any school textbooks, any university curricula. Plus I am made fun of by both my classmates and teachers who call me names because of how I am, and worse: I get verbally and physically assaulted every other day. I often drop out of school or university because I can’t bear to face the hostile environment day after day. Or I often try to commit a suicide rather than face discrimination every day.

When I, a lesbian, or a gay, or a bisexual, or a trans person, go to work, I dread my colleagues. My colleagues taunt me, ask me inappropriate questions, boldly underline both Mr and Ms in my various invitations, I am assaulted verbally and physically by my supervisors. I often quit my job to maintain my sanity. Or I am fired, let go off. Often.

When I, a lesbian, or a gay, or a bisexual, or a trans person, fall in love, my love, my deepest human emotion is seen as invalid, inexistent, or even inhuman. My desire to wear a wedding band that publicly declares my life-long commitment to my same-sex partner is seen as superfluous.

When our children who are being lovingly brought up in a happy family by a same-sex couple go to a kindergarten, they don’t see themselves. They go to a kindergarten and come home tearful, tearful about the fact that their teacher said our family was not a family; that our family didn’t exist.

When I am attacked on the street for being who I am and for daring to express who I am, a lesbian, or a gay, or a bisexual, or a trans person, I do not approach the police seeking justice. In fact, I fear police because they did and will continue to harm me by their derogatory attitudes, words and gestures in relation to my sexual orientation or my gender identity and expression. Sometimes I am even beaten up by the police for simply asking questions.  

On a daily basis, I am harmed by discrimination. By invisibility. By forced silence about who I am and what I need. I am harmed by discrimination that impedes my inability to enjoy all my other rights. Discrimination pervades all areas of my life, and I am dehumanised, my life experiences are considered invalid. I am calling on you as fellow human beings to please help the government of Mongolia realise that every life is important, that every human is valuable beyond their taxpaying capacity, that everyone is equal so that finally the spirit of all international human rights jurisprudence that protects rights and dignity of every human being regardless of any distinction is realised in Mongolia.   

Crowdfunding!

As many of you know, we are doing an online crowdfunding for the first time in the history of the Centre, and it happens to be for the Equa...