Wednesday, August 2, 2017

Crowdfunding!

As many of you know, we are doing an online crowdfunding for the first time in the history of the Centre, and it happens to be for the Equality & Pride Days. 3 days into the campaign and we've already reached 1/5 of the goal, amazing! Very many thanks to everyone in Mongolia, US, Australia, UK, Spain, to all the friends, family, allies and supporters who are helping to make this Pride a reality by actively contributing to the building of a fairer and better society with no room for discrimination on any ground, including on the grounds of sexual orientation and gender identity. The Centre team is migraine-free for the first time in 5 years and is able to concentrate on the content part, all thanks to people like you! Follow The LGBT Centre (Mongolia), Тэгш Эрх, Бахархлын Өдрүүд / Equality & Pride Days 8/25-9/03, spread the word, get involved, donate and join us for a better society for everyone

Friday, July 14, 2017

ДАЛАЙН ЭРГИЙН ИМПРОВИЗАЦ | SEASIDE IMPROVISATION

Рийчард Силкэн

Хоёр гараа аваад би чамд өгөх ч гарыг минь чи
                                                           хүсэхгүй байгаа тул би буцааж аваад
                буруу газарт, буруу шуун дээрээ тэднийг бэхлэнэ. Хашаанд харанхуй,
шохойдсон хананы хажууд улаан лооль,
                                                ширээн дээрх ном Испаний тухай,
                                                                                         цонхнуудыг будаж, тас хаасан.
Өнөө шөнө чи цасан титэмт хотуудын тухай
                бодоход чинь цонхоор шувуудыг харан тоолох мэт
                                                                                                 чамайг би ширтэнэ.                            
                                           Чи аз жаргалыг хүссэн. Үүнд чамайг буруутгашгүй ч,
баяр хөөрийн тухай тасралтгүй чалчих ам тэнэг мэт сонсогдох ч,
        хэл л дээ,
чи энэ болгонд хайртай, чи зовоогүй гэж хэл дээ.
                                               Чи тооцоолсоор, асуудал үүсэхийг хүлээсээр.
                 Далайн эргийн хотхон. Цахилгаан хашаа.
Шохойгоор тойрог зур. Үл тасрах гэрлэн гурвалжинд
                  зогсож байна гэж төсөөл. Бууж өгөхөө төсөөл. Хэнд ч хэрэггүйгээ төсөөл.
Зам дээрх чулуу цай арай болоогүйг хэлнэ.
                  Гар дахь чулуу хэн нэгэн ууртай байгааг илтгэнэ. Доторх чулуу чинь
ёроолдоо арай ч хүрээгүй.


Орчуулсан Н. Анараа


***


By Richard Silken

I take off my hands and I give them to you but you don't
                                                                        want them, so I take them back
               and put them on the wrong way, the wrong wrists. The yard is dark,
the tomatoes are next to the whitewashed wall,
                                               the book on the table is about Spain,
                                                                                          the windows are painted shut.
Tonight you're thinking of the cities under crowns
               of snow and I stare at you like I am looking through a window,
                                                                                            counting birds.
                                               You wanted happiness, I can't blame you for that,
and maybe a mouth sounds idiotic when it blathers on about joy
        but tell me
you love this, tell me you're not miserable.
                                               You do the math, you expect the trouble.
                The seaside town. The electric fence.
Draw a circle with a piece of chalk. Imagine standing in a constant cone
                                          of light. Imagine surrender. Imagine being useless.
A stone on the path means the tea's not ready,
                 a stone in the hand means somebody's angry, the stone inside you still
hasn't hit the bottom.


Thursday, July 13, 2017

БЭЛТГЭГЧ МӨНХИЙГ ЯРИХ НЬ | THE FLUFFER TALKS OF ETERNITY

Д. А. Пауэлл

Чиний төсөөлснийг л би эргүүлж өгч чадна.
Чин үнэнээ хэлэхэд би сүнсгүй. Чамайг амандаа
Хийхэд энэ ам минийх биш. Энэ ам гэрэлгүй нүх,
Хий сүүдрийг багахан л оруулах гэрэл зургийн 
Камерын өчүүхэн зай.

Босгосон нь би. Чамайг босож, бас
Буухыг би харсан. Цуг хугацаа маань
Тоолшгүй их байсан ч капистрано хараацай мэт 
Тойрон чи эргэж ирсээр. Чамайг би ойлгодгийг
Чи мэднэ. Чичрэлт бүрийг, зууралт бүрийг.
Чинэрсэн, ааштай эрхтнийг чинь.

Чиний гар хэзээ ч байж чадахгүй зүгээр л 
Үл цуцах гар, би. Ямартаа ч тавихад чи бэлэн.
Чаддаг бол чамайг би дуусгана, 
Алчуураас чинь илүү зүйл байна.

* Fluffer - порно киноны эрэгтэй жүжигчний эрхтнийг хөхөж бэлтгэгч.

Орчуулсан Н. Анараа

***

By D. A. Powell

I can only give you back what you imagine.
I am a soulless man. When I take you
into my mouth, it is not my mouth. It is
an unlit pit, an aperture opened just enough
in the pinhole camera to capture the shade.

I have caused you to rise up to me, and I
have watched as you rose and waned.
Our times together have been innumerable. Still,
like a Capistrano swallow, you come back.
You understand: I understand you. Understand
each jiggle and tug. Your pudgy, mercurial wad.

I am simply a hand inexhaustible as yours
could never be. You’re nevertheless prepared to shoot.
If I could I’d finish you. Be more than just your rag.

Wednesday, July 12, 2017

almost two decades later

what do you remember when you tell me you love me still, a lifetime after, almost two decades and a transition later we both knew i would one day begin? what do you mean when you say you miss what we had then? what do i mean when i say i remember? do we remember the love? but what is love if not a sum total of the feelings and their minute and everyday expressions from morning until night and even while we sleep? is it the sex you remember?  but then, again, sex, as important as it is, is not as important as the certainty of loving and being loved: these liberate one in ways one can never imagine prior to feeling that all-engulfing emotion. what do you remember when you say you love me still? do you remember the pain of the times when i drove you mad, unwittingly, when you drove me mad, quite deliberately? do you remember our peace, our fights, our drunken escapades through the clubs and bars and making out where we could, quite openly and never really caring who watched? we were young, we were allowed to do what we chose to do. we didn't even care that we, the queer, transmasculine couple might get attacked. we never were; we just got awfully curious questions of who gets to be the man in the relationship. we both laughed. what do you remember when you say you love me still? what do i remember when i say i love you still?... does love ever end?... must it?...

Tuesday, July 11, 2017

МУУ МУУХАЙГ ЭХЛЭЭД | WORST THINGS FIRST

Маарк Биббинз

"Баярлалаа" гэх бичгээр дүүрэн тор
дээр минь унасан нь өнөөдрийн минь
урлагийн хэрэгцээг хангав. Соёл гээд ярьвал
ясгүй ганц үнсэлтээр цэцэгсийн шуудуй руу
өшиглөгдсөн жил байсан шив. 
Муу хөгшин, гунигт чөтгөр -
эсвэл боовноос ичигч, хуурамч баатар,
резинэн уургаар өөрийн шоронгийн
хэмжээс бүрийг мөнх төөлөх
намайг тэр өрөвдөө юу даа -

хайран үхсэн модондоо байх шив.
Бусад чөтгөр болжморын сүргийг
хөнжил дээр нялсан нь нэрээ 
доор нь татсаны тэнгэрийн бүрэн бохир 
төлбөр. Миний шагнал: хиймэл шүд,
нүцгэн наран шарлага дээрх стриптийз,
ялзарч буй оддын дууны хуурцгууд.
Ямар нэг зүйл тэд хэлж байвал
онол гэдэг нь таалах зүйл үлдээгүйг 
илэрхийлэх өөр нэг үг л гэнэ.

Орчуулсан Н. Анараа


***

WORST THINGS FIRST

By Mark Bibbins

A bag of thank-you notes fell
on me and that was enough
art for one day. Culturally speaking,
it was more like a year
in the floral trenches, kicked off
with a single boneless kiss.
Poor sad demon in his poor dead tree—
or is it he who pities me, cockshy
quasihero with a latex lasso,
taking forever to measure

the dimensions of his confinement.
Some other demons have smeared a flock
of sparrows on a blanket, the full filthy
price of a sky under which they smoked
their names. My prize is a set
of teeth, striptease at the nude beach,
audio files of decomposing stars
telling me, if they’re telling me
anything, that theory’s just another word
for nothing left to like.

ЁСЛОЛ | CEREMONIAL

Эдуаардо Корраал


                    Хүрэлтийг хүсэх
дэмийрэлдээ
           арьсан дээрх мэнгээ
                    чимхэн, зулгааж 
шүр шиг тасдана.
            Зулгаасаар, чимхсээр
                      хар эрих
гартаа атгав. Залбирал ч
             миний халууныг
                       намдаахгүй. 
Залбирал миний 
             харвинг хайлуулахгүй,
                        гуяыг минь
тураахгүй. 
                     Зэс царайт эр
намайг нэг удаа 
             сайхан гэсэн.
                        Тэнэг,
муу тэнэг эр. 
             Би бүдүүн. Би
                         хэнд ч хэрэггүй. 
Түүний эрхийн үе
             аманд минь
                         дулаан
нааш цааш хөдлөхийг 
             одоо ч мэдэрнэ.
                        Залгиж болохгүй
чихрийн 
                        үртэс
түүний 
             хумс.
                        Цасанд хайрагдахыг 
арьсаараа 
             мэдрэхсэн гээд
                       эрихээ
чанга атгасаар
             хувцасны шүүгээ рүү 
                        орж,
хуримын даашинзинд 
             мөлхөж орлоо.
                        Бурхан минь, 
май.

Орчуулсан Н. Анараа

***

Ceremonial
By Eduardo C. Corral

                   Delirious,
touch-starved,
         I pinch a mole
                   on my skin, pull it
off, like a bead—
         I pinch & pull until
                    I am holding
a black rosary. Prayer
         will not cool
                    my fever.
Prayer will not
          melt my belly fat,
                     will not thin
my thighs.

                     A copper-
faced man once
            called me beautiful.
                     Stupid,
stupid man.
            I am obese. I am
                     worthless.
I can still feel
            his thumb—
                     warm,
burled—moving
            in my mouth.
                     His thumbnail
a flake
                     of sugar
he would not
             allow me to swallow.
                     Desperate
for the sting of snow
             on my skin,
                      rosary
tight in my fist,
             I walk into
                      a closet, crawl
into a wedding dress.
                      Oh Lord,
here I am.

Sunday, July 9, 2017

БИЕ ЧИНЬ ОЙР БАЙХ ЁСТОЙ БАЙСАН | I NEEDED YOUR BODY NEAR ME

Тиймоти Люү

Далай гэдэг юу ч биш, амрагуудыг
салгадаггүй. Зургаан цаг, хоёр хоол,

дунд нь кино, бас дуг хийхэд
нүдний хаалт, чихэвч хэрэгтэй.

Сэрэхдээ цагийн бүсээс илүүг туулснаа
би мэдсэн: бие минь

оронд чинь унтах хэнээс ч илүү дандаа
ойр байсан, чамд—

Орчуулсан Н. Анараа


***

By Timothy Liu

An ocean is nothing, there is no separation
between two lovers. And I knew just what

it took: six hours, two meals with a movie
in between, blinders over eyes, plugs in ears

as I tried to get some sleep. When I awoke,
I knew I’d crossed more than a time zone

for my body was always nearer to yours
than anyone else’s still sleeping in your bed—

Saturday, July 8, 2017

ХҮНДИЙН ХҮЧ БА ТӨВ | GRAVITY AND CENTER

Хээнри Көүл

Хайртай гэхэд чинь чамд ч бас
Хайртай гэж чадахгүйг минь уучил.
Чийгтэй хуруу шиг үгс амлалтаар дүүрэн
Өмнө минь зогсох ч дандаа л хавчиг, харанхуй 
Өрүү рүү зугтаж, мэдрэмжийг минь тэнд 
Дуугүй тамшаан идээд, эртний алт шиг 
Дулаанаар гэрэлтдэг. Ергүүлэх морийг 
Ташуурдах хүнтэй адил таталцлын хүч
Огих хүчээс илүү байгаасай, гадаад ба дотоод
Ертөнц минь бие биеэ сүлбээсэй гэж би хүснэ.
Бодит байдлаас үгс намайг бүү таслаасай. 
Үг надад хэрэггүй байгаасай. Эрх чөлөө мэт,
Үүнээс цаашихь ертөнцийн амар амгалан мэт,
Аяганд ус хийх чимээ мэт мэдрэмжээс өөр
Юу ч мэдрэмжийг бүү өгүүлээсэй.

Орчуулсан Н. Анараа

***

By Henri Cole

I’m sorry I cannot say I love you when you say
you love me. The words, like moist fingers,
appear before me full of promise but then run away
to a narrow black room that is always dark,
where they are silent, elegant, like antique gold,
devouring the thing I feel. I want the force
of attraction to crush the force of repulsion
and my inner and outer worlds to pierce
one another, like a horse whipped by a man.
I don’t want words to sever me from reality.
I don’t want to need them. I want nothing
to reveal feeling but feeling—as in freedom,
or the knowledge of peace in a realm beyond,
or the sound of water poured into a bowl.

Friday, July 7, 2017

ӨНГӨРСӨН ШӨНӨ | LAST NIGHT

ӨНГӨРСӨН ШӨНӨ
Майкл Брөүдэр

Хөнжил, орны даавуунд орооцолдсон үгс,
Хайнга мөрөөрөө хучсан урт даавуу,
Хундага, хос биш аяга тавгааас
Утгыг олж байна гэж өнгөрсөн шөнө зүүдлэв. 

Чи тэнд байсан. Өнгөрсөн ч чухал биш санагдсан.
Хэлсэн, хийсэн, илэрхийлээгүй ч мэдэрсэн бүгд
Яагаад ч юм холбоотой санагдах тэмдэг бүр,
Ирж буй зүйл, улирал, Ноозэт эрэг рүү 
Ирэх жил аялах нь л чухал санагдаад.

Тэр л нэртэй шүлгийг уншмаар болж сэрээд
Амь аврагчийн сандал дээр хагарч хоосорсон дун, 
Махчин шувууг ажиглах цахлай,
Далайн цаадах гэртэйгээ түүнийг олсон.

Орчуулсан Н. Анараа

***

LAST NIGHT
By Michael Broder

I dreamt of making sense,
parts of speech caught up in sheets
and blankets, long strips of fabric
wrapped loosely around shoulders,
goblets, urns, cups with unmatched saucers.

You were there, and the past seemed important,
what was said, what was done,
feelings felt but maybe not expressed,
signs randomly connected
yet vital to what comes next,
to a coming season,
next year’s trip to Nauset Beach.

I woke up wanting to read a poem by that name,
and I found one with a lifeguard’s chair,
a broken shell, gulls watching egrets,
home an ocean away.

Thursday, July 6, 2017

ГАЗРЫН ЗУРАГ | BODYMAP

ГАЗРЫН ЗУРАГ

зул сараар чи надад биеэ бичиж илгээв.
хайрын тэмдэг гээд газрынхаа зургийг барив.
алтаар гялалзах хурууны үзүүр, торлог цагаан арьс
алгуур нээгдэх цаас мэт шаржигнав. 

энэ бол хүндийн жингээс салах хөөрөлт.
хамгийн сайн төсөөллөөр чинь бүтсэн бэлэг эрхтэн
хөх хараад босохтой адил 
хув шар вискиг ховх сорно.

эргүүлж чамд өөрийнхийгөө бэлэглэе:
үггүй, дуугүй нялх амьтан,
нулимсаар дүүрэн ж-цэг,
бөгс, дал ээлжлэн эргэлдэх
таашаал бас аюул

ялагчид ба ялагдагсад газрын зургийг бүтээдэг юм бол,
эзэнт гүрнүүд африкийг хатангиршуулах ч африк том хэвээрээ юм бол
газрын зургийг ч шинээр зурж болдог. 
миний биеийг шинээр бич.

өдөр бүр уруулдаа би рашаан хүргэдэг.
гуравхан дусал. тэгээд шивнэдэг
намайг өөрчил

газрын зураг нь эрэл хайгуулчид ба колоничлогчдын бүтээл юм бол,
биес хаана эхлэж хаана дуусдгийг, таашаалыг нь хэн эзэмддэгийг нэрлэдэг юм бол,
газрын зургийг нууц зам, нуувчуудыг харуулахаар бас бүтээж болдог юм бол

хоол хүнс, эм тариа, галт зэвсгийн агуулахыг харуулж болдог юм бол,
сүнснүүд маань нисч очоод эргэж ирэхдээ
од гаригст хүрэх замыг аль аль нь зурсан юм бол

миний биеийг надтай хамт шинээр бичилц

чиний эгэм далавчны шивээстэй,
минийх улаан хүрэн "гэр" гэсэн шивээстэй

бие биеийнхээ биесийг хаана шинээр бичихийг би хэдийн мэдэрсэн

энэ удаад түүхийг хэрхэн бүтээхээ ч мэднэ

намайг өөрчил


Орчуулсан: Н. Анараа

***

BODYMAP
By Leah Lakshmi Piepzna-Samarsinha 

for christmas, you write me your body.
for a love token, you offer me your body’s map.
I stroke gold glitter finger tips and satin beige skin
on the crackle of paper unfolding.

here, levitation.
here, a cock you created
out of your best imaginations
that grows hard at a shot of cleavage
like straight up amber whiskey.

in return, I gift you mine:
austere wordless infant
g spot shooting tears
ass stomp and razor blade switch
the pleasures and the dangers

if a map is created by conquerers and the unconquered
if the empire can shrink africa but africa remains how big she is
these maps can be rewritten.
re write my body.

each day I tip tincture to lips,
drip three drips, whisper
change me

if a map is an artifact made by explorers and colonizers
if a map names where bodies begin and end & who will own their treasures
if a map could be made to show the hideouts and secret passageways

the stashes of food and drugs and guns
if we both have written maps to the stars
where our spirit flies out
and then written our return:

rewrite my body with me

you have wings tattooed on your breastbone
where I have the word home in cherry brown

I can already feel where we will make each other’s bodies new

what story will we unfurl this time

change me

Wednesday, July 5, 2017

Good news, meh news and no-news

My ex-wife might be joining us for the Pride, am hoping the gig works out that will bring her back to Mongolia. For a moment I realised that I was experiencing, in a flash, all those happy and inspired, and sometimes tough, very tough years that were, all in all, the happiest of my life. 6 years since I saw her last. Often I truly missed her because she was and still is one of less than a handful of people on this planet who ever got me as a soul, as a human. Not as a trans man, though. But we dealt with it as best as we could, came to terms with it in our own ways: Rob moved emotionally and geographically with her personal life, I moved on with my oh-so-real and in-the-body-grounded post-transition life that has been taking me on an endless roller coaster through places and spaces I never thought I would experience - still, I say, it's all for good. When she left Mongolia in early November 2011 to join her then-new partner, we were supposed to have farewell lunch, but we ended up not having it as I demanded the plates back that I was sure she had (my favourite Japanese, dark green and black fish plates), she insisted she didn't have them. I decided that she had broken them knowing how much I loved them, so decided that I wouldn't, after all, see her. Felt fully justified in my decision until years later my mother told me that she was the one who had those plates all that while, that I had actually left them with her in the autumn of 2009. Me and my obsessions with my things... Pretty damn autistic. So yes, anyhow it's time Rob saw what we had dreamt into a reality together back in 2005-2006. Much has happened, much has changed since those days and she will certainly be more than happy to see all of this with her own two eyes.

Meh news: after many months and efforts to make sure my former colleagues are able to understand and continue the work at the Centre, I have finally had enough when I saw that the project proposal sent from the Centre had unacceptably worded meanings that were, most of all, false. I can only do so much without being involved hands-on, but even if that is being rejected for whatever the reasons, I believe it's time to make myself sparse. I am good at quitting things, especially when/if I am not valued. So, henceforth, it's absolutely hands-off. No-news: the final and complete breakup with my ex-boyfriend (the first and hopefully the last one in my life) has led me to start living as cleanly as possible: no junk food, vegetarian diet, a beer or three once every 2-3 weeks, etc. A much-needed change that was in the coming for a long time. An extreme detox of 10 days of water fast, followed nowadays by mostly fasting mode, still (out of mostly necessity due to no regular income as well as my desire to shed the excess emotional and physical weight that had become too much of a burden). Back to basics. Back to extreme basics. There were many times in my life I had gone through life without much except the roof over my head, a daily dose of salted biscuits and unlimited coffee. As basic as that. This time of detoxing and leaning down my life will probably become the norm as I just don't see how I will ever regain whatever I had lost. Something beyond the physical, something of my soul that I was robbed of that, for now, I will continue to search within. Too much has been lost that I can never allow again. No more soul-killing relationships. No more being taken for granted. No more of being denied my truest self which was/is love, but which was denied and forgotten throughout that strife of wanting to be loved so desperately that I kept pinging and pinging till I hit the dead zone for the echoes of things that never were there in the first place. A realisation that it was a dead zone from the beginning. Me and my obsessions with love. Time to keep them as theoretical as possible since in reality there is no love to be had from people. Not even from the so-called best of them. I guess I will live to tell the story, after all. I had my doubts in late March and again in April, but now is the time to put them down in writing.

Saturday, June 17, 2017

green, growing things reincarnate

green, growing things reincarnate,
give way to brown and black.
the only thing that's left to do is
sing lullabies to echoes
of what was and wasn't.

give way, give way!
the Madman's here!
the madness will prevail.
sing lullabies to echoes
of imagination now dead.

and all you can do is
cradle your brokenness:
how did one imagine
fragmentation as a whole?
what madness! give way.

2017/06/17

Friday, April 21, 2017

Мариенгофтой салах ёслол гүйцэтгэх нь

2017 оны 7-р сарын сүүлээр хэвлэлтээс гарах "Амьдрал, хайр, эрх чөлөө: дэлхийн шилдэг ЛГБТ яруу найргийн антологи"-д багтсан


Сергей Есенин

Анд нөхөрлөлд ичгүүргүй аз жаргал бий,
Аанай солиорох мэдрэмжийн халуурал бий,
Биеийг минь энэ гал
Лаа шиг хайлуулна.

Өөрөөр чадахгүй тул
Өгөөч, гараа, хайрт минь,
Үүрд хагацах энэ мөчид алгыг чинь
Үснийхээ шар хөөсөөр би угаая.
Толя минь, Толя минь, чи минь, чи минь!
Хэддэх ч удаа, хэддэх ч мөч юм:
Хэдийн зогтуссан нүдний чинь харц
Сүү шиг л дахин царцаж.

Баяртай, баяртай. Сарны түймэртэй,
Баярт тэр өдрийг би хүлээж дийлэх үү?
Бахадмаар цуутай бас залуу үеийнхнээс
Баараггүй сайн нь чи л байсан шүү.
Маргааш, нөгөөдөр, хэзээ ч юм,
Магад дахин учирна, хоёул… Гэвч
Айх юм. Сэтгэл гэдэг залуу нас шиг л,
Анхны хайр шиг л элэгдээд дуусна.

Өөр нэгэн сэтгэлд минь чамайг бүдэгрүүлнэ.
Өөнтөгч хүмүүсийн ярианд автан,
Сэлүүр мэт, мөрөн дээрх
Гаслах чих минь л намайг шавхуурдана.
Баяртай, баяртай. Сарны түймэртэй,
Баярт тэр өдрийг би үзэхгүй ч
Омголон, дурласан залуусын минь
Онцгой сайн нь чи л байсан шүү.

Орчуулсан Н. Анараа


Love karma

My two older sisters and I are alike. Not in terms of our appearances, although people claim they can see we're related, but in one single thing: love karma. About a year ago I realised that all three of my parents' children were dealing with love karma issues in our lives, chasing love, as it were, all our lives, never remembering to love ourselves.

There is always a reason why certain people are born in a certain blood family. In all my views about life and death and everything in between and the ways I live them couldn't be more dissimilar to them. Hence, their/my inability to connect any longer in any meaningful way. Or at all. They are ordinary, and at the same time, extraordinary women as far as the womanhood goes: one, labelled a forever spinster despite her long-term marriage to my former brother-in-law, remains living in her tight shell of a life that is all about the past, the grievances, the hurt, the losses, the choices she was denied, never the present; the other, labelled a spiritual visionary and a meditation master par excellance, remains a poor copy-cat of the enlighted masters she worships. One unknown, the other a public figure with the spiritually minded who seek. And me, someone who had supposedly strayed so far from what is considered normal that none of his sisters even acknowledge him as a human. 

When I heard of the heartbreak my older sister was going through since her ex-husband decided to get married to their university classmate, both well into their early fifties, I felt a huge pang of pity. She never wanted her ex-husband to be a part of her life, not ever since he went into a rage at her infidelity (that's another all too long story that is not mine to tell) and beat her up black and blue. She never wanted to be with him because he had denied her motherhood that she dearly desired, but she still felt so heartbroken when, after almost one and a half decades, he finally decided to remarry. I felt my guts wrench when my mother told me what her oldest child, finally in contact after a decade and more, was going through because I know that feeling, too. To know that you've been denied your heart's desire, which eventually ends any relationship, yet to still want that someone to be around for comfort is something that starts a vicious, bitter cycle of complacency, continued desire/continued disappointment (that one is fully cognizant of), frustration, anger, reconciliation, complacency, and so forth, ad infinitum. What hell! It is hellish. 

When I observe everything that goes on with my next sister, I, too, feel pity. Mostly anger at the way she had treated me for the past 20 years, but still, prevailing emotion is that of pity. Despite her looks, her intelligence and her yearning for the higher self, she failed miserably time and again, with me, with her mother, with her son and her lovers. I was planning to do a film based on her mental asylum chronicle that she published as a book in 2013, I guess this is the year I will finally get to it. 

As different as I am from my sisters, I realised a year ago I was, am still going through the exact same process of trying to reach that elusive state of love, of being loved, that we all somehow, inexplicably bear a karma of love. A karma that made us go searching for love in all the not-right-for-us people, not-right-for-us places and left us wondering why we even cared. 



Wednesday, April 19, 2017

Миний хайртай бурханы баримал | The God Statue I love

2017 оны 7-р сарын сүүлээр хэвлэлтээс гарах "Амьдрал, хайр, эрх чөлөө: дэлхийн шилдэг ЛГБТ яруу найргийн антологи"-д багтсан


Муцуо Такахаши


Бие чинь багц багц сараана ба хурьцал,
Бүрэн тансаг, шөнийг гийгүүлэх сараана.
Бөгтийн мөргөх зарц хөвгүүн чинь
Биеийг чинь анхилуун тосоор угаана.
Бүсэлхийгээсээ доош чи
Бухтай тулалдагчийн бариу өмдтэй.
Тансаг хамбан дээрх цэцгэн хээг
Дэгжин хуруунуудын чинь үеүд чимнэ.
Өмсгөлийн доор, хүчирхэг хоёр гуяны дунд
Өд сөд, үнэртэнд боосон, үзэсгэлэнт гүег унтаа биз:
Зөөлөн тэр араатан үнэхээр гайхалтай сараана.
Мөрөвч чинь хөрслөг бор цээжийг чинь илэхэд
Торго мэт арслангийн үс чинь шөнийн тэнгэрийн
Тоолшгүй олон одноос гинжлэгдэн сар мэт гийнэ.
Булчингийн урсгалыг гол мэт хумьсан нэг гар чинь
Дэлхийн цөм рүү чиглэн тогтуухан амсхийнэ.
Газар дээр мушгирах могойнууд мэт
Ганган арьсан хэлтэй ташуур гарт чинь байна.
Гэнэт чи түүгээрээ ташуурдан,
Агаар дээр улайх мөр үлдээхэд
Алтаар гэрэлтэх цус садарна.

Эр хүн, бэлэг эрхтэн,
Ариун шингэний нэрийн өмнөөс
Үүрийн гэгээ цацрах өглөөгөөр
Үзэсгэлэнт морин дээр
Зогсоо дүрийг чинь, бас
Спортын сэтгүүлээс хайчилсан
Ой мэт бодлогошронгуй дүртэй бөхийн толгойг
Мөрөн дээр чинь би зална.

Амень.

Орчуулсан Н. Анараа

***

Mutsuo Takahashi

The God Statue I Love

Your body is made of lily and sex
Piles of strong-smelling, night-illuminating lilies
Upon them your pageboy has spread the ointment of nard
For the lower half of your body you wear a bullfighter’s tight costume
The elegant joints of your big fingers press on the brocaded arabesques
Beneath the costume, between the two overpowering thighs
Wrapped in highly fragrant clouds
Sleeps a beautiful lion cub, I think
The gentle beast is made of particularly splendid lilies
The suspenders press into your dark chest
The night sky framed by the lions silky hair
Hooked to the chain of stars a medal shines like the moon
One arm, gathering the flow of muscles, like a river
Leisurely hangs towards the center of the earth
The hand grips a whip
The leather lash of the whip snake-coils on the ground
You will suddenly jerk it up and imprint a swift welt on the air
From the wound brilliant blood will spurt
I will put your standing figure
On the horse’s fluffed buttocks, in the shining sky at dawn
On your shoulders
I shall put the wrestler’s head as thoughtful as a forest
(I clipped it from the pictures in a sports magazine)

In the name of
Man, member,
And the holy fluid

Amen

Meditation, etc.

The first time that I had ever attempted meditation was exactly eight years ago. My first course in meditation was not meditation per se, although packaged and sold as one in Mongolia, but pranayama yoga-based breathing exercises. After an hour and a half of physical yoga, we did a rapid breathing technique following which we were instructed to lay down. The exercises were strenuous, the rapid breathing ever harder, but right after the last exercise, I started growling. I can't describe it any better: the sounds coming from my throat were growls, startling to me as they were to people around. It was a deep and back in the throat, low sort of sound of a medium intensity. I asked the teacher later if people normally growled after the rapid breathing. She said people had very different reactions, from laughing to crying to even passing out, but she never yet encountered someone growling. I thought it must be my pent up anger, or frustrations, or whatever, I am weird. I left it at that.

I did the breathing exercises for a few more months before I learnt reiki with my friend who introduced me to her reiki master. That spring, summer and autumn of 2009, I was deep into various meditation forms while waking up and going to bed with a single thought "I must transition." It should be no surprise that I became more aware of my need to transition just as I began to do the meditations. At the time, I knew enough to understand that my desire to transition will not disappear in time, the need having grown stronger and more urgent as years passed. In addition, the news of my dear friend passing that spring was a true wake-up call to begin living as my true self, to finally begin to embody my soul through my body. All that year was about listening to myself through different forms of meditations and to realise, once and for all, that I could no longer deny or be denied my reality of a trans man. Unfortunately, my ex never understood it, her refrain always on the ready "But our marriage will be over." For a little more than two more years, I endured for the sake of my love, of our marriage for it's the toughest choice when it comes to trans people and our love lives: do we choose to become ourselves, or do we choose our love? Eventually, sooner or later every trans person chooses the former, and always for the better. As for meditation forms, I stuck with the Buddhist vipassana since 2011, the year I spent, survived and thrived thanks to the psychologist who was counselling me; I always remain deeply grateful for the mental health support I received at the time.

To go back to the meditation: the reason I am reminiscing the spring of 2009 is because I am taking up the breathing-related exercises again. While online, I discovered a great book about the breathing exercises and the connection of the larynx to the pineal gland/third eye. The very first exercises are about learning to use one's larynx to hum. And that's when it hit me what that growling episode was: the rapid breathing exercise brought about some level of activation of the larynx, hence the growling. And then it hit me again that I loved to lay down and simply hum when I was younger. The sounds were not Mongolian, though, they were very desert-swept, drawn and even mournful. The first time I went to India and heard the mosque prayer, I realised the tunes I had been humming for years were exactly those. So equipped now with a growling and humming history and with an intention to relearn all the meditation forms I had learnt years ago, I go forth. This will be an adventure of a lifetime!


Sunday, April 16, 2017

ШИНЭ ЦАГИЙГ ТУНХАГЛАЯ

тэр цаг нь зөвхөн миний хүссэн зүйлс, зөвхөн миний хүндэлдэг хүмүүс, зөвхөн миний хайрладаг мэдрэмжүүдээр л дүүрэн байх цаг. үнэндээ өөрийнхөө төлөө амьдарсан хүн гэдэгтээ би өөрөө эргэлздэг. яг өөрийнхөө, анараа гэдэг хүний төлөө, би яг хэдэн жил амьдарсан бэ? жил биш байлаа гэхэд яг хэдэн сар?... бодууштай. "гичий, гөлөг, янхан, сэтгэц мэдрэлийн өвчтөн, хүчирхийлэгч, амиа хорлохыг гурван удаа оролдсон сэтгэцийн өвчтэй бас аутизмтай эр эм нь мэдэхгүй юмбасга, секс хийж чаддаггүй, юу ч хийж чаддаггүй, хийсэн ба хийх бүгд нь хог новш" байхаа больж, "анараа" гэж нэрлэсэн сүнсийг дахин олох, магад түүнийг жинхэнээсээ анх удаа хайрлах цагийг тунхаглая.

өөрийгөө хайрлах гэдэг амархан юм шиг мөртлөө хамгийн хэцүү зүйл. ялангуяа над шиг өөртэйгөө болон ертөнцтэй дэндүү шударга хүний хувьд. хайрлам мөртлөө өөрийнхөө хийсэн, хэлсэн буруу үг, үйлдэл бүрийг хэнээс ч илүү мэддэг, тэрийгээ дандаа мэдэрдэг учир. хажуудах нь мэдрүүлэхийн дээдээр мэдрүүлдэг бол тэр тусмаа. төгс хүн байхгүй ч бид бүгд л өөрийнхөө хамгийн төгс хувилбарт хүрэхийг хичээж буй бодьгалууд биз дээ? хичээгээд ч үл хүрэх тул үл хичээх шинэ цагийг тунхаглая. өөрийгөө яг одоо энэ цэгт байгаагаар нь хайрлах, өөрийнхөө үнэ цэнийг санах, төгс биш учир алдсан, оносон, умартсан, ухаарсан, уучилсан, орхисон, бүгдтэй нь хамт хайрлах цагийг тунхаглая.

"өөрийгөө хайрлахгүй юм бол өрөөлийг яаж хайрладаг юм? амень!" өөрийгөө л хайрлах цагийг тунхаглая. өөрийгөө хайрлаад эхлэвэл, өөрийн л амрыг бодож эхлэвэл, өөрийн л тухыг бодож эхлэвэл, чадвал миний ертөнц хөмөрч, урьд хожид хараагүй, ойлгоогүй, анзаарaaгүй зүйлс намайг алмайруулна даа. тайвширна даа.

шинэ цагийг тунхаглахад заавал шинэ орон зайг тунхаглах ёстой болно. хэзээ бол? сэтгэлийн бус, биет орон зай. монголоо, монголын лгбт хүмүүсээ гэж энд яагаад үхэн хатан уягдсаар байсан бэ? энд хийх ёстой зүйлсээ гүйцээсэн, хангалттай.

шинэ цаг, шинэ орон зай ба би.

шинэ цаг айсуй.


Wednesday, March 22, 2017

a collection of words on the dawn of 22 march

another sleepless night listening to
the sounds
of life
outside
inside
all around
another sleepless day wandering about
life
this
that
far
near
another wakeful
another aware
another painful
another alien
another
another
another
another
another

drift


Friday, March 17, 2017

it's like life draining away

it's like life draining away
till there are no spots to clean:
everything perfect in its imperfection.

2017/03/17


The past and the future intertwined

I woke up remembering one of the dreams I had last night. In short, I woke up in a threesome where I was apparently making out with the past and the future versions of my ex. Or maybe I thought they were one and the same person, maybe there were two. All I remember doing is sitting up, getting them to kiss each other, and leaving out of the door. It was snowing outside, in a city I don't remember having been in, all grey and quietly joyful. That dream gave me an inspiration for three portraits if only I could paint... With my unyielding addiction to my emotions, I'm presently reliving the past two and a half years and talking to myself in half-aware states, it seems.

With everything said and done, a courage of heart was never something I lacked.

I pray it stays intact.

Monday, March 13, 2017

БАЯРТАЙ, НАЙЗ МИНЬ | ДО СВИДАНЬЯ, ДРУГ МОЙ

2017 оны 7-р сарын сүүлээр хэвлэлтээс гарах "Амьдрал, хайр, эрх чөлөө: дэлхийн шилдэг ЛГБТ яруу найргийн антологи"-д багтсан



Сергей Есенин

Дахин уулзатлаа баяртай, найз минь,
Дурлалт чи минь цээжинд минь шүү.
Дахин уулзахын болзоог
Товлогдсон хагацал амлана.

Гар барьж, үг хэлээд яахав, баяртай,
Гаслаж хэрэггүй, хөмсгөө ч бүү зангид:
Энэ ертөнцөд үхэх нь шинэ биш шиг
Амьдрах нь ч, мэдээж, шинэ биш шүү.

Орчуулсан Н. Анараа

***

До свиданья, друг мой, до свиданья.
Милый мой, ты у меня в груди.
Предназначенное расставанье
Обещает встречу впереди.

До свиданья, друг мой, без руки, без слова,
Не грусти и не печаль бровей,-
В этой жизни умирать не ново,
Но и жить, конечно, не новей.


ТРАНСЖЕНДЭР БАЙХ НЬ (ХЭСГЭЭС)

2017 оны 7-р сарын сүүлээр хэвлэлтээс гарах "Амьдрал, хайр, эрх чөлөө: дэлхийн шилдэг ЛГБТ яруу найргийн антологи"-д багтсан


Лий Мокообэ

...
Биеэ гэвч үзэн ядахтай огт холбоогүй зүйл:
Баяртай гээд явуулахад хангалттай тийм л хайр мэт
Биеэ би байшин шиг хардаг.
Байшин чинь нурахад чи дайждаггүй:
Бүх зүйлийг чинь эвтэйхэн агуулж болох болтол нь,
Зочдыг тэндээ урьж болох болтол нь,
Зогсоход шал нь хөмрөхгүй болтол нь янзалдаг.
Улирч буйг дуурайн өөрийгөө нэрлэсэн гэж ээж минь зовдог.
Майя Хоол, Лийлаа Алкорн, Блэйк Брокингтон гээд
Цуурай нь л үлдсэн амьдралуудыг ээж минь тоолж суудаг.
Үг ч шивнэлгүй намайг үхэх вий гэж ээж минь айдаг,
“Харамсалтай” гэх яриа болохоос минь эмээдэг.
Өөрийгөө би бунхан болгосон гэж тэр хэлдэг,
Босоо авс ч гэдэг.
Миний оршихуйг хошин шог болгосон сонингийн гарчиг,
Энэ биед амьдрахын хэрцгийлэл тэгш эрхийн төлөө
Тайлбар тэмдэг болох цагт Брюс Женнерийг
Амтай бүгд яриастай.
Хүн гэж биднийг гэвч хэн ч боддоггүй.
Мах цуснаас илүү бид сүүдэр гэх учир,
Хүйсийн минь илэрхийлэл тоглоом гэх хүмүүсийн айдас учир,
Гаж байхын л тулд бид оршдог гэх учир,
Зөвшөөрөөгүй байхад нь тэднийг зовоосон гэх учир,
Тэдний нүд, гарыг баярлуулах зоог байх ёстой гэх учир,
Күийр байдлыг минь идэж ханаад
Таалаагүй бүгдээ тэд бөөлжиж гаргах учир.
Намайг буцааж бусад араг ястай хамт шүүгээндээ хийхэд
Би шилдэг үзмэр болно.
Булшны чулуун дээр нэрийг нь хүртэл буруу сийлж,
Үгээр авслах хэр амарханыг одоо харав уу? ...

Орчуулсан Н. Анараа

МИНИЙ ЗҮРХ, ЧИНИЙ ХООЛОЙ | MY HEART, YOUR VOICE

2017 оны 7-р сарын сүүлээр хэвлэлтээс гарах "Амьдрал, хайр, эрх чөлөө: дэлхийн шилдэг ЛГБТ яруу найргийн антологи"-д багтсан


Август фон Плаатэн

Уншья, чамайгаа, сайн,
Харья, зүрхийг чинь, баяртайгаар,
Хоолой чинь ямар шидийг
Холоос надад үгүүлрүүн гээч.

Энд тэндээс чихэнд
Эрээвэр зүйлс ирдэг ч
Эгээ цуурай нь намдахад
Зүрх минь айдастай, хүйтэн.

Чиний л хоолой холоос
Чихэнд минь аянгалахад
Сонсоод би баярлана,
Сонссоноо үл мартана.

Унтрааж дийлшгүй галаар
Гэрэлтэхдээ би чичирнэ:
Миний зүрх, чиний хоолой
Дэндүү сайн биесээ танина.

Орчуулсан Н. Анараа


***

August von Platen


O let me read thee well,
Thy heart I fain would see.
Oh what a magic spell
Speaks in thy voice to me!

So many phrases rush
At random in our ear,
And when their echoes hush,
The heart is cold and drear.

E’en when thy distant voice,
Doth in my ear resound.
I listen and rejoice,
And ne’er forget the sound.

I tremble as I glow,
With flames I cannot quell;
My heart, thy voice, they know,
Each other but too well.

ТАСДАЖ ЧАДДАГСАН БОЛ | SI MIS MANOS PUDIERAN DESHOJAR

2017 оны 7-р сарын сүүлээр хэвлэлтээс гарах "Амьдрал, хайр, эрх чөлөө: дэлхийн шилдэг ЛГБТ яруу найргийн антологи"-д багтсан



Федэрико Гарсия Лорка

Сарыг уугаад,
Сагалхай мөчрүүдэд
Нуугдан унтахаар
Нойрмог одод гарах
Харанхуйд нэрийг чинь
Би хэлнэ. Тэгэхэд
Хүсэл, хөгжим асгарсаар
Хоосорсоорыгоо би мэдэрнэ.
Мөнх, үхмэл хугацааг л
Галзуу цаг дуулна.

Энэ л шөнө
Нэрийг чинь хэлэхэд
Нэр чинь хол,
Нэхээд ч хүршгүй.
Бүх оддоос хол,
Бүр тийм хол, бас
Бүдэг зүсрэх
Борооноос ч уйтай.

Тэр үед хайрласан шигээ
Дахин чамайг хайрлах уу?
Зүрх минь ямар гэмтэй гэж?
Манан сарнихад
Магад өөр хүсэл ирэх үү?
Амарлингуй бас ариун байх уу?
Сарыг л дэлбээ дэлбээгээр нь
Тасдаж чаддагсан бол!

Орчуулсан Н. Анараа

***

Federico García Lorca

Yo pronuncio tu nombre
En las noches oscuras
Cuando vienen los astros
A beber en la luna
Y duermen los ramajes
De las frondas ocultas.
Y yo me siento hueco
De pasión y de música.
Loco reloj que canta
Muertas horas antiguas.

Yo pronuncio tu nombre,
En esta noche oscura,
Y tu nombre me suena
Más lejano que nunca.
Más lejano que todas las estrellas
Y más doliente que la mansa lluvia.

¿Te querré como entonces
Alguna vez? ¿Qué culpa
Tiene mi corazón?
Si la niebla se esfuma
¿Qué otra pasión me espera?
¿Será tranquila y pura?
¡¡Si mis dedos pudieran
Deshojar a la luna!!

Saturday, March 11, 2017

[өдөр өнгөрөхөд . . .]

2017 оны 7-р сарын сүүлээр хэвлэлтээс гарах "Амьдрал, хайр, эрх чөлөө: дэлхийн шилдэг ЛГБТ яруу найргийн антологи"-д багтсан



кари эдуардс*

өдөр өнгөрөхөд бид хоёр бие биетэйгээ ярьдаг шигээ ярина, хээнцэр зүйлс арилна, биес маань нозоорно, өдөр өнгөрнө, ишлэл овоорч, ярвигтай машин тоноглолд хувиран хүндрэхээс өмнө өөр нэгэн түүх баяр хөөрөөр дахин дүүргэх ч тэр түүх одоог хүрээлэх амьд ба үхсэн, орон зай дах цусны бөөмс болно. Айдас, эргэлзээний хүчинд түрэгдэн эцэсгүй өөрчлөлтийн хөврөх харгуйд хөшсөн би нүдээ нээхэд хүчирхийлэл, тэнэглэл, бас хайранд автаж.


* кари эдуардс нь энэхүү антологид багтсан дөрвөн транс эсвэл хүйсийн хувьд күийр яруу найрагчдын нэг.


Wednesday, March 8, 2017

ГЭР АМЬ / DOMESTIC

2017 оны 7-р сарын сүүлээр хэвлэлтээс гарах "Амьдрал, хайр, эрх чөлөө: дэлхийн шилдэг ЛГБТ яруу найргийн антологи"-д багтсан


Карл Филлипс

Өглөө жорлонд баангаа
Өргөрөг уртраг бүгдийг судлаад л
Намайг эндээс дагуулж явмаар байгаа
Майями, Франкония, Канкун гэх мэт
Өөр өөр хотын нэрсийг орилоход чинь би

“Тэр надад хайртай юу? Үгүй юу?” гэх мэт
Тэнэг бодлуудаас өөр зүйл бодож чаддаггүй нь
Миний буруу юу? Үгүй л болов уу.
Зарим өглөө тэвэрт чинь сэрэхдээ
Энэ л гар, энэ л хуруунуудад би

Өөрийгөө ахин дахин өгснөө санадгаас ялгаагүй.
Өөр биш энэ л хуруу, энэ л гаруудтай
Хөгширнө гэсэн үг үү гэж би боддог.
Өчигдөр кафед хоёул суухдаа магад ганцаар,
Хол газар үхнэ дээ гэж бодсоноо санав.

Зүрх минь хэт их кофе, тамхиндаа дэлссээр
Хацар минь ширээний хүйтэн чулуун дээр,
Харин таазнаас хувь заяаг зөгнөх мэт
Сэнс удаанаар дээр минь эргэх биз, тэгэхэд.

Хагас хүссэн тавилангийн нэг хэсэг нь.
Тийм ч муу үхэл биш дэг. Хэлье гээд дандаа л
Мартдаг эсвэл больдог эсвэл байнга хэлдэг
Тэр л зүйлсийн нэг нь гэж би бодсон.

Өглөө бүр нэг янзаар хэт чангаар хайртайгаа
Хэлдэггүйтэй адил. Усаа таттал чинь хүлээгээд
Усны урсгал байшингаар урсаад
Үер болох цагт би хайртайгаа шивнэдэг.

Удалгүй шатаар чи бууж ирнэ.
Удахгүй бүх дэлхий минь,
Ертөнц дээр хүсдэг бүгд - чи минь - бууж ирнэ.

Орчуулсан Н. Анараа

***

DOMESTIC
Carl Philipps

If, when studying road atlases
while taking, as you call it, your
morning dump, you shout down to
me names like Miami City, Franconia,
Cancún, as places for you to take
me to from here, can I help it if

all I can think is things that are
stupid, like he loves me he loves me
not? I don’t think so. No more
than, some mornings, waking to your
hands around me, and remembering
these are the fingers, the hands I’ve

over and over given myself to, I can
stop myself from wondering does that
mean they’re the same I’ll grow
old with. Yesterday, in the café I
keep meaning to show you, I thought
this is how I’ll die maybe, alone,

somewhere too far away from wherever
you are then, my heart racing from
espresso and too many cigarettes,
my head down on the table’s cool
marble, and the ceiling fan turning
slowly above me, like fortune, the

part of fortune that’s half-wished-
for only—it did not seem the worst
way. I thought this is another of
those things I’m always forgetting
to tell you, or don’t choose to
tell you, or I tell you but only

in the same way, each morning, I
keep myself from saying too loud I
love you until the moment you flush
the toilet, then I say it, when the
rumble of water running down through
the house could mean anything: flood,

your feet descending the stairs any
moment; any moment the whole world,
all I want of the world, coming down.

ЭНГИЙН ГЭЖ ХЭН ХЭЛЭЭ ВЭ / WHO SAID IT WAS SIMPLE

2017 оны 7-р сарын сүүлээр хэвлэлтээс гарах "Амьдрал, хайр, эрх чөлөө: дэлхийн шилдэг ЛГБТ яруу найргийн антологи"-д багтсан


Оодрэ Лоорд

Уур хилэнгийн модны үндэс олоон.
Ургаж гүйцэхээсээ өмнө ч хааяа
Угалзрах мөчрүүд нь хага үсэрнэ.

Нэдиксийн гуанзанд жагсаалын өмнө
Эмэгтэйчүүдтэй суун тэднийг чөлөөлөхийн тулд
Хөлслөгдсөн асуудал таригч охидын тухай ярилцана.
Бараг л цагаан арьстай шахуу үйлчлэгч залуу
Тэдний захиалгыг авахаар тэвчээртэй хүлээх
Хар арьстан залууг алгасав. Боолчлолынхоо
Таатай хэсгийг эмэгтэйчүүд анзаарсан ч үгүй, 
Үгүйсгэсэн ч үгүй.
Толиндоо бас орондоо
Хүлэгдсэн би
Өнгө ч, хүйс ч
Үнэнийг хараад

Эрх чөлөөний энэ хөдөлгөөнүүдийг
Энэ хоёрын аль “би” минь
Амьд туулахыг гайхан сууна.

***

Who Said It Was Simple
Audre Lorde

There are so many roots to the tree of anger
that sometimes the branches shatter
before they bear.

Sitting in Nedicks
the women rally before they march
discussing the problematic girls
they hire to make them free.
An almost white counterman passes
a waiting brother to serve them first
and the ladies neither notice nor reject
the slighter pleasures of their slavery.
But I who am bound by my mirror
as well as my bed
see causes in colour
as well as sex

and sit here wondering
which me will survive
all these liberations.


Sunday, March 5, 2017

Онол 39: үг, мөхөсдөл, утга

Үг хэзээ ч хангалтгүйг бүрэн ухаараад арван гурван жил болсон байлээ. Хайрын үг, хараалын үг, ерөөлийн үг... Яалт ч үгүй хүмүүсийн дунд гэвч үгээр халхавч хийсээр л. Халхавчлаад бас холбоосоор ашиглаад. Дотор булингартах бүгдээ асгамаар ч... яг үнэндээ хэнд ч хэрэгтэй юм. Асгаад асгаад дуусахгүй хойно. Тэгэхээр асгаж цацаад ч яах юм. Дэндүү нэг газраа, нэг сэтгэлийн болон газар зүйн орон зайдаа удчихсан гэдгээ л мэдэрсээр. Жорлонд би их тайван үздэг юм. Ном уншина, тамхи татна, юм бодно. Түрүүн сууж байгаад хүмүүс их өөр өөр зүйлсийг илүү утгатай гэж үздэг, амьдралаа түүгээр баримжаалан явдаг даа гэснээ өөрийгөө хараад "Өө" гэж бодсон. Өө. Зүгээр л "Өө". Өө л юм билээ. Өөрийгөө хараад "Өө" гэх хүнд хүмүүс өөрөөр яаж хандана гэж? Багын хоёр найз яваад удаж. Амьдралдаа олсон, оюун, сэтгэлээр дэндүү холбогдсон найзууд, амрагууд ч цаг хугацаа, орон зайн эрхэнд зэрэглээ төдий болж. Үнэндээ тэр хоёртой ч яриад суухад сүүлийн хорь гаруй жилийг минь дөнгөн данган гадарлах хоёр бас л "Өө". Ядаргаатай.

Wednesday, February 22, 2017

Онол 38: хайрын тухай

Хараад байх нь хүмүүс хайртай гээд байгаа хүнээ ихэнхдээ хайрлаж чаддаггүй, тэр хүнийг бодсон бодлоо л их хайрладаг юм биш үү дээ гэж бодогдлоо. Тийм бол хайр гэдэг өөрийн бодлыг хайрлах, тиймээс нэгэн төрлийн өөрийгөө хайрлах үйл явц.

Monday, February 13, 2017

бурхан өршөөг

дүнчүүр маанийг дүнгэнүүлвээс
дүлий хооснууд ухаарах үү?
илэрхий тодыг харуулсан ч
ичгүүргүй сохрууд буух уу?
бурхан өршөөг
бурхан өршөөг

2017/2/13

Thursday, February 2, 2017

Онол номер 37

Хааяа сэтгэлээрээ цөмийн бөмбөгт өртчөөд тахир дутуу, хөлгүй, гаргүй, амьсгалж байгаа үгүйтэй чичирч суухад чамайг нэгэн цагт хайрлаж, чи тэднийг нэгэн цагт хайрлаж байсан хүмүүс л авардаг гэдэг онол надад бий. Хэчнээн хамт байхгүй, дурлал нь дууссан ч тухайн үедээ хайрлаж байсан мэдрэмж, хүндэтгэл нь үлдсэн байдаг. Түүгээрээ бие биеэ тэтгэдэг. Бууж өгөхийг зөвшөөрдөггүй. "Бос!" гэдэг, яагаад мөлхөх ёсгүйг сануулдаг. Хайраа (хайр гэж ер нь яг юу юм бэ?) сануулдаг. Тэр хайрлаж байсан хүн нь мөн юм чинь үгүй болохыг нь зөвшөөрдөггүй.

Хүн хүнээ хайрлахдаа ер нь яг яагаад хайрладаг юм бол? Хэзээ эхлэж, хэзээ дуусдаг юм бол? Хайрыг бясалгасаар өчнөөн жил болчихсон. Хүйсийн шилжилтийнхээ дараа илүү өөрийнхөө биеийг мэдрээд эхлэхэд энергиэ хүртэл мэдэрч эхлэхэд (энергийн түвшинд жишээ нь секс хийж болдог юм билээ гэх мэт, гэхдээ энэ талаар дараа бичье) хайр бол нэг тийм урсгал мөн чанартай зүйл юм билээ л гэж мэдэрсэн. Бүх зүйл энерги юм бол хайр гэдэг хүний хамгийн сайн сайхан энерги урсахыг хэлдэг юм болов уу. Хэзээ ч дуусашгүй юм шиг мөртлөө зарим тодорхой тохиолдлуудад урсахаа больдог. Гацдаг. Гацсан учир булингартаад, өмхийрдөг. Дараа нь бүр асгаж, цэв цэвэрхэн болгож угаах ёстой юм шиг мэдрэгддэг тийм байнга урсах ёстой зүйл.

Хүйсийн шилжилтэд орох хүслээсээ, үгүйсгээд үгүйсгээд, зугтаад зугтаад чадаагүй анхдагч хэрэгцээнээсээ болж экс эхнэрээсээ салаад нэлээд олон жил бодогсдсон зүйл нь "Тэр хүн миний сүнсэнд биш, биед л хайртай байж" гэж. Хэчнээн салаад зургаан жил болсон ч ЛГБТ эрхийн төлөөх хөдөлгөөний саад, уналт, ялалт бүрээ, сэтгэлийн дүүлэлт ба үгүйрэл бүрээ түүнтэй хуваалцахтайгаадаа хүрсэн. Ядаж л үзэн ядахаа больсон байлээ. Түүний сонголтод нь гомдохоо больсон. Хэзээ ч уучлахгүй гэж боддог байсан тэр гомдол арилсан байлээ. Түүнээс өмнө хайртай байсан, ямар нэг хэмжээгээр миний анхны гей харилцаа ч гэж бодогддог тэр хүнтэйгээ бас хааяа ярьдаг болсон, хэрэгтэй үед минь "Хөөе, чи зүгээр биз? Ахын дүү цоглог шүү, ингэхгүй ээ хө" гэдэгт нь баярладаг.

Хүмүүс салаад арав, хорь, гучин жил болсон ч хайрын цуурайнууд үргэлжилдэг гэж би итгэдэг. Эргэж нийлэх утгаар биш. Зүгээр л нэгэн цагт тэр урсгал үнэн байсан учир зарим хэсгүүд нь үлдсэн байдаг.

Нээрээ хүмүүс бие биеийнхээ сүнсэнд дурладаг юм уу, биед дурладаг юм уу? Транс эрэгтэйн хувьд би одоо ч өөрөөсөө ч, бусдаас ч асуусаар байгаа ганц асуулт. Ямар ч байсан дахиж хэнд ч, хэзээ ч бие эрхтэнээрээ доромжлуулахгүй гэдгээ уржигдар бүрэн дүүрэн ойлгосон. Тэр гацалтаас, тэр булингарталтаас гарах цаг болоод өнгөрснийг харсан.

Хайр уу? Мэдэхгүй.


Wednesday, February 1, 2017

fucking bitch

stare at the tiny cobweb on the ceiling swaying lightly at the barrage of words from his mouth you're just a fucking bitch who used me i shake my head in exasperation close my eyes imagine myself back at the beach last december walking talking laughing stopping to look at a dead mucous-like jellyfish left behind by the tidal wave shuddering walking talking laughing kissing arms around each other nothing was as it seemed was it now no love is enough or strong to break through misperceptions people have of you or your love for them you're just a fucking bitch echoes from the corridor travels throughout this rickety old building neighbours waking up at 3am i can hear them can you you're just a fucking bitch lucy runs hides puts herself away from the non-stop noise pollution can i join you there in the closet is there space enough for me there you're just a fucking crazy bitch who can't even fuck i promised myself so many things where are they what am i how am i supposed to get up from this i protest meekly i search his face i see no mercy you're just a fucking dickhead bitch tears fall my head falls i can't get up or else i'll get what i deserve another ruptured eardrum i curl inside i wish i were invisible i wish i were not here i wish i did not feel this at 4am on a wednesday morning i choke back my pride my desire to see a void in the space he is beg him to stay the night he stomps off to the other room you're just a fucking bitch who deserves nothing yes i don't deserve anything certainly not this shaking pummelling of thousands strings vibrating till they burst you're just a fucking bitch torture me torture me torture me that's all i deserve but no buts that's all i deserve i am just a fucking bitch you're just a fucking bitch a woman is talking to death such a beautiful poem i read twenty years ago it tore into me words imprinted forever most beautiful poem that i began translating today you're just a fucking bitch but i can't finish it now can i how do you get up from this what will i do tomorrow the day after tomorrow a month or two from now burn my wheezing lungs drown my liver kidneys i want to be dead you're just a fucking bitch the velvety luxury of his fragrant skin burns in my memory slides collapses drowns what have i done to you you're just a fucking bitch have you done to me you're just a fucking whore colour me dead colour me gone



Tuesday, January 31, 2017

Үхэлтэй хүүрнэх эмэгтэй, 1-р хэсгээс | A woman is talking to death, excerpt from part 1

2017 оны 7-р сарын сүүлээр хэвлэлтээс гарах "Амьдрал, хайр, эрх чөлөө: дэлхийн шилдэг ЛГБТ яруу найргийн антологи"-д багтсан


Жүүдий Граан

Нэг
Шүүх хурал дээрх үл сонсогдсон мэдүүлгүүд


миний амрагийн шүд дээгүүр минь эргэлдэх цагаан галуу
миний амрагийн булчин гарт минь тэмтрэгдэх олсон шат

амрагтайгаа хоёр дугаар сарын шөнө дунд
Бэй гүүрний уртыг хэмжин харьж явтал
цаад захын зүүн урсгалд би сонин зүйл харсан:

жижигхэн биетэй залуу хашлагыг налан зогсоход
яг харалдаа нь тэр урсгалд юуг ч зогсоох чадалтай мэт
хоёр энгэрт пальто, жийнс өмссөн том биетэй залуу
хоолны газар захиалгаа тайван хүлээх шиг
толгой нь саваастай, инээд нь үнэхээр сонсогдож буй мэт
мотоциклоо хаазлан хөхөрч байсан.

“Тэр тэнэгийг хар даа, ийм гүүрэн дээр
зогсчихсон байдаг” гэж эмэгтэй хүний л үг
би хэлсэн.

Тэгэхэд бид цагт тавин миль хурдлах
төмөр цемент хоёрын чимээний утгыг сонссон
тэгээд захын зүүн урсгал
тэр чигээрээ том машин болж, харин
мотоцикл хумигдаж, яг л
бүгд дэлбэрэхийн даваан дээр, шүргэлцэлд нь
төө төө улбар очис агаарт буудаад…
чимээ нь одоо ч шүд хавируулдаг.

Машин зогсоход харалдаа нь бид зогсоод
Уэндий тусламжийн утас руу гүйхэд нь би
зургаан урсгалаар боулингийн талбайгаар гүйх
хулгана шиг сүлжээд “Та зүгээр үү?” гэж
саарлаас саарал хар арьстан хижээл насны жолоочид хэлэхэд
“Би зогсож чадсангүй, би чадсангүй, юу болов оо?”

Тэгээд би санасан. “Тэр мотоцикл дээр
хүн байсан” гэсэн. Тийш нэг үү, хоёр уу, мэдэхгүй, километр
гүйсэн. Гүүрний явган зам арван наймхан ямх өргөн.
Хэн тэр ихэрхлийг бүтээгээ вэ… Тас хар, хөлдүү салхинд
хашлага даваад усны хатуу гадаргуу дээр
орилон унах мэт байсан ч унаагүй. Гүүрний эзэн гэж
өөрийгөө бодсон тэр өндөр залуугийн нүдний шил нь байсан ч 
ихэнх жийнс нь хаа ч юм, хаана байгаа юм бол? гутал нь? 
өгзгөн дээрээ хоёр сэтэрхий, үрийн шингэний нарийн гуурсууд 
газар урссанаас өөр сэвгүй, хүүхэд насаа бүрэн гээсэн, унтаа мэт
толгойгоо хугарсан гараараа хамгаалан хэвтэхийг олсон.

Бугуйг нь галзуу мэт шүүрээд буцааж тавьсан,
яг миний хойно урт үстэй хоёр эмэгтэй нүцгэн гараараа
улангассан бух мэт түрэх машинуудыг зогсоож байхад
борооны дараах зам дээр чийгийн улаан мөлхөхдөө
бяц даруулдаг шиг бяцлуулах мэт би айсан,
байнга айдгаасаа бүр илүү айсан, явахыг
хүссэн. Замдаа тэр жолоочтой таарсан.

“Тэр нас барж.” Гүүрнээс биднийг хөөргөх 
салхийг сөрөн түүний гарыг би атгасан.

“Ээ бурхан минь, амьдралд минь
хангалттай зовлон байсангүй гэж үү?” гэж тэр хэлээд
толгойгоо өргөхөд нэг л секунд цөхрөл нь асгарч
“Би гэр лүүгээ л явж байсан шүү дээ” гэж
орилоод “Бурхан минь гэж, тэгсэн ингээд 
хүн алчихлаа” гээд гүүрэн дээр 
толгойгоо унагасан.

Өөрийнхөө хоёр энгэрт пальто, жийнсээ би харсан,
Үхсэн залуугийн "Эмэгтэй хүн л ингэнэ дээ" гэж
хүмүүс хэлэхээр орилон уйлах, утгагүйг үглэх найзыг нь харсан.
“Ийм юм байх боломжгүй ээ!” гэж тэр гаслан чарласан ч
ийм юм байх боломжтой, үнэхээр болсон,
жийнсгүй, үүрд хальсан, пальтондоо унтсан,
ийм зүйл биелсэн, ийм юм байсан.

Тэр инээнгээ нас барсан. Энэ бол баримт.

үргэлжлэл бий

орчуулсан Анараа


Friday, January 27, 2017

МУУРЫН ЗҮҮД

цэнхэр-хөх-нил ягаан-ногоон униарррррр

өө сэрчихсэн үү?
намайг ил, хайрла.

нээрээ сониноос
надгүйгээр чи яаж амьдардаг вэ?

2017|01||27


Wednesday, January 25, 2017

purging

my meagre,
thirty-article wardrobe
gets rid of things
he bought for me
or that i bought
for him (not much,
though i wanted to,
though i was not
broke, not yet,
"all you care
about is
money!"
and i
just stopped):
he left it all
that was
too cheap
for him
to care for.

i go into the kitchen,
the bathroom,
the living room,
i stand and
stand and
stand and
stare:
all
must
go.
except,
of course,
landlady's things.

what will remain,
of these
two years
of accumulation,
future-hopeful?

nothing,

i, too,
was left,
i, too,
was erased.
as was
our future,
never to be.

2017|01|25


Monday, January 23, 2017

УУХ

үүрээр цангав.
үнэрийг чинь уухад
хайр хахав.

***

хоногоор архин мацаг барив.
хорыг хороор.
хульчгар үхэл.

***

агаар залгилав.
агаар мэт үгүйг залгилав.
ангасаар.

2017|01|23

ИДЭХ

амтаас илүү үнэр
шүлс савируулна.
би анорексик байсан.

***

амсаж үзээд
амташсан цусаар бялхах
ариун лугшилт.

***

гиюүрэн хоолоо хүлээх.
хэний мах вэ?
"амсах уу?"

2017|01|23

НАЙТААХ

нэг, хоёр, гурав.
нэл цус.
хөвөн, цаасны тачаал.

***

найтаахад бүх хувцас улаан.
намрын тэр орой л буруутай.
нууц гэм.

***

"бурхан өршөөг."
бүрэнхийгээс чөтгөр мишээнэ.
"бурхан үхсэн."

2017|01|23

Sunday, January 22, 2017

Шалтаг, шалтгаан, харилцан ярианууд - II | Justifications, reasons, dialogues - II

"Чи надад хайргүй байж яагаад намайг сэтгэлээр минь мөлхүүлж, хүн утгаар минь устгаж алсан бэ?"
"Чи надтай байхыг хүссэн учир. Чиний сэтгэлийг бодож."
"Чи надад хайргүй байж яагаад миний амьдралын үнэтэй мөч бүрийг яргалж, намайг, бас надад дэндүү хайран цаг хугацааг минь алсан бэ?"
"Би чамайг чимдэг учир. Чамайг хүйсийн чинь шилжилтийн дараа хайрлах, харах, ойлгох хүн байгаагүй учир, би л ойлгож, хүлээн зөвшөөрсөн учир."
"Чи надад хайргүй байж, хайрын минь бүх илрэл, илэрхийлэл бүрийг үгүйсгэн өмнө дурлаж байсан залуудаа л хайртай, түүнийгээ мөрөөдөж явдаг гэж яаж бодож чадсан бэ?"
"Чи түүний зургуудыг өдөр бүр шалгаж, зургуудаас нь худалдаж авдаг учир чи надад хайргүй, түүнийгээ л хайрладаг байсан."
"Чи надад хайргүй байж яагаад намайг шимэн шимэн амьдарсан бэ?"
"..."
"Чи надад хүрдэг ч үгүй байж, намайг энэ ертөнцийн адгийн муухай, хүршгүй биетэй гэж мэдрүүлдэг байсан мөртлөө яаж чамайг өдөр бүр хангахыг зөвшөөрдөг байсан бэ?"
"..."
"Чи надад хайргүй байж, ирээдүй рүү нэг ч өнгийж, хамтдаа ирээдүйгээ босгоё гэж боддоггүй байсан байж яаж намайг өдөр бүр алж чадсан бэ?"
"Надад эвтэйхэн байсан учир."

***

"Why did you negate me, kill me, turning me into a crawling beggar for love when you didn't love me?"
"Because you wanted to be with me. Because I felt sorry for you."
"Why did you kill my life and my precious limited short time when you didn't love me?"
"Because I make you look good. Because nobody will have you, accept you and understand you since your transition, because I accepted and understood you."
"Why did you negate all my love for you and its expressions, how could you even think that I still was in love with and dreamt only about the guy before you?"
"Because you check out his paintings every day, because you buy his paintings, which means you don't love me, you only loved him."
"Why did you leech my life when you didn't love me?"
"..."
"Why did you allow me to satisfy you sexually every day when you thought I had the ugliest and most untouchable body on this planet and you wouldn't touch me ever?"
"..."
"Why did you kill me every day when you couldn't and wouldn't imagine the future together?"
"Because it was convenient for me."

Farewell

Beloved,

You made my life happy, even if the unhappiness you made me feel was stronger and more constant. Despite anything you think, you really did mean the world to me. I can never say enough thank-yous for being who you were. But we're not exactly on the same page about many things. I couldn't ask you to stay on with me when every time we fought you asked yourself what you were doing in a relationship with someone who you thought didn't care about you. No amount of showing you how much you meant to me fixed it. I couldn't stay with you when every time/night I asked myself what I was doing in a relationship with someone who didn't love me, never truly, not really.

You are so young and you have your full life ahead of you. I am not young, and perhaps, that's why time is even more of an important factor in my life: I am aware of it more so than anyone else. It really is/was time for you to move on and find that someone who will not make you feel what you felt with me, which I am sorry if I'd contributed to, your insecurities, without knowing, unintentionally. It really is/was time for me to move on and live unburdened by this loveless, violent and violated relationship that had turned me into a monster in the span of 25 months. You were in my life. You alone, and no one else. My present is more valuable to me than the past, I never live in my past. I move on. The fact that I care about the people I was in love with at some point in my life only shows that I am a decent and caring human. As anyone should be. And I am moving on.

All those jealousy, insecurity tantrums I threw because of which you felt paranoid, I am sorry for those. But I did throw those tantrums, I did feel unloved, I did feel negated, I did feel abused. You said not even two weeks into our relationship that you never saw the future with me. Because no one does anyway, but thanks for staying. Thanks also for reminding me daily that that was not the reality I could stay in. I am who I am, a very passionate human. For the most part, I've been able to convert all my passion into positive work, but that still is hard to handle on a personal level in a personal relationship, and I understand and I accept. No one really deserves me, never you, especially. In a good way, in a bad way.

You are still learning to be honest with yourself, and I, I only wish this process is finally able to put you in spaces that you would want to find yourself in. So this is it, my final letter, my final piece of anything I will ever write about you, to you. I will always be so proud of everything you do in your public life. I will always be ashamed of everything I had done in my private life to you.  It's time you felt happier than you have with me, it's time I felt human, loved, again. Don't let your nightmares drive you, discover your soul. Godspeed. 

Saturday, January 21, 2017

Ж-т

I.
ДУРСАМЖ
намрын тэр нэг орой анхны бахархалын үзэсгэлэнгээ буулгаад
нэг нэг зураг тэврэн инээлдсээр бид л чөлөөтэй амьсгалдаг
нэл тамхи, архи нэвширсэн аз жаргалын цөллөг рүүгээ зүглэн
алхаад, бишээ, хөвөөд үл найдахаар дүүрэн ч тунгалаг хөгөөр урссаар
амилах тайтгарлыг даран "үгүй л дээ" гэж өөртэйгөө хэрэлдсээр
алхаа бүрийг чинь сэм ажиглан "аз жаргал" гэж шивнэсээр
пиво шилээр нь хөнтрөхдөө нүдийг чинь, чамайг, өөрийгөө анирлан
анх тэр л зайд, тэр л ширээн дээр, тэр л үл найдахуйд өөрийгөө алдсаар
харц тулгарснаа тэвэрсээр, бүүвэйлсээр гурван намар, гурван өвлийг үдэж

II.
(............)

III.
ГАШУУДАЛ
бие сэтгэлээр үхэн хатингарших амаргүй,
уйл, анараа, уйл.
биелшгүй мөрөөдлүүд л тээснээ нисгэх чадал үгүй,
уйл, анараа, уйл.
атгагдах бүх хүсэл зөвхөн нэг цэгт чимчигэх нь дуусашгүй,
уйл, анараа, уйл.
айдсын ангал рүү ширтээд урагш алхах нь гарцаагүй,
уйл, анараа, уйл.
ганц л алхаад хэлбэргүйд шингэх төвөггүй,
уйл, анараа, уйл.
улангаслыг тайтгаруулах нэмэргүй,
уйл, анараа, уйл.
удахгүй бүх зүйл мартагдана,
уйл, анараа, уйл

IV.
ХАГАЦАЛ
нэгэн сүнс намайг ээрээд, эргэн ахин дахин ирж
нэгхэн зүйл л хүсэн толгойгоо цээжинд наана.
нэргүй тэр сүнс ертөнц хоорондын гүүр.

нэг хоёр гурав аа ий 
нисье:
би чамайг хэзээ ч хайрлаагүй!
би чиний сэтгэлийг хөндөөгүй!
сэтгэлийн хөг, өнгө бүгд урсаагүй!
сэрүүн зүүдлэн хоёул амьдраагүй!
сар сараар би өөрийгөө алуулаагүй!
цаг хугацаанд чи өөрийгөө мэдээгүй!
цаг хугацаа ч өөрөө үнэндээ байгаагүй!
чи, би, бид хоёр оршоогүй!

нисье.

үүлсийн цаадах нэргүй ертөнцөд
өөрдсийнхөө тусгалыг олж харья.

2017|01|21

"All the savings, all the plans, are gone — and I’m holed up in some hotel"


Wednesday, January 18, 2017

Яруу найргийн тухай бодрол ба Аспергерийн синдромын тухай

Би үнэндээ шүлэг нэг их уншиж чаддаггүй хүн, ялангуяа монгол хэл дээр. Ялангуяа соц үеийнхнээс ганц уншиж чаддаг байсан нь зарим эрдэмтэн мэргэн цолтой ч, яах аргагүй тийм биш хүмүүсийн хэлдгээр яруу найрагч биш гэгдэх Чойном. 2011 онд анх бүтэн монгол хэл дээрх уншсан ном маань шинэ үеийн гэгдэх Лхагвадулам, Аюурзана, Өлзийтөгс. Гэхдээ Өлзийтөгсийг ч бас үнэндээ удаан уншиж үнэхээр чаддаггүй, ялангуяа үргэлжилсэн үгийг нь. Ямар ч байсан сэтгэгч Аюурзана, фашист Галсансүх, найрагч Лхагвадулам гурвыг л хааяа нэг нээдэг юм шив.

Шүлгийнхээ номон дээр ажиллаад, нэгтгээд, шигшээд эхэлсэн чинь бас үнэхээр шүлэг гэчих зүйлс ховор л юм. Ялангуяа утга зохиолын "шүүмжлэгчид" Чойном, Галсансүхийг яруу найрагч гэхгүй байхад намайг бүр ёстой жинхэнэ нохойн баас гэх юм шиг байна билээ. Гэхдээ үнэндээ шүлэгч, шүлэгч ч гэж дээ, үг санааны л дархан гэж өөрийгөө үздэгтээ, ЛГБТ хүмүүс, тэр дундаа транс эрчүүдийн дотоод ертөнцийг огт мэддэггүй хүмүүс биднийг ойлгоосой гэсэндээ энэ номон дээрээ ажиллаж, гаргахаар шийдсэн.

Яруу найрагт дуртай болсон минь уншиж сурснаасаа хойш. Ээж маань номонд хайртай, гэрээр дүүрэн боть боть оросын сонгодгууд, бас хаа нэг Америкийн капитализмыг цаад утгаараа шүүмжилж, ЗХУ-д хэвлэлтэнд зөвшөөрөгдсөн О. Хээнрий, Драйзэрын ботиуд, тэр дунд гурван оросын сонгодог яруу найрагчдын олон арван боть. Бас л күийр байсныг нь арваадхан жилийн өмнө ойлгож илүү ухсан Есенин, Цветаева нарыг өдөр бүр уншиж, шүлгүүдээс нь цээжээр уншдаг байсан (одоо ор тас мартагдаж, хэдэн мөр л энд тэнд хааяа солиорлын цэг дээр хаанаас ч юм ой тойнд тодордог) миний хувьд яруу найраг гэдэг жинхэнээсээ зарим хүмүүсийн яруу найраг гэж тооцдоггүй зүйл шиг билээ. Янз бүрийн утга уран зохиолын судлаач эрдэмтэн хүн биш учир үнэндээ ямар шүлгүүд ямар хэлбэр, бүтэцтэй байдгийг сонссоноос цаашгүй, уншдаг нь л гарцаагүй учир нь хэлбэр чухал биш, илэрхийлэл, агуулга, утга чухал. Англи хэлээр яруу найраг уншиж эхэлсэн маань 20 насандаа. Тэр үед бас л 20-р зууны сонгодгуудад тооцогдож эхэлсэн Рийч, Керуак, Анжелу гурвыг л уншдаг байж. Хэдэн жилийн өмнө л тухайн үедээ яагаад огтоос сонирхоогүйгээ бодоод л байгаа Гинзбергийг нээсэн. Нэгхэн найрглалыг нь орчуулах гэж 4 жил болох шив, өнөөдөр нэг дуусгая даа. Аан ойлголоо, ер нь бол дандаа боов бичдэг байсан болохоор нэг л буудаггүй байж.

Үг холбож эхэлсэн маань 11-12, мөр холбож эхэлсэн маань 13-14-гээс. Тэр үеийн бичвэрээс нэг ч байдаггүй. 19 насан наснаасаа хойш нүүдэлчин амьдарч ирсэн хүний бүх зүйл энд тэнд үлддэг. Ээж л ганц хоёр бичвэрийг маань хадгалсан байснаа дараа нь надад өгч байсан, тэр нь ч одоо хаана байдаг юм, бүү мэд. Өөрийнхөө сурсан хоёр дах гадаад хэл дээр шүлэг бичиж эхэлсэн маань 21. Одоо тэд л үлдэж. Бас л бүхэлдээ ч биш. Ээж маань хоёр дах удаа харваанд сэхээнд байхад нь би нэг хоног сахихад миний анхны монгол найз охин тухайн үедээ найз залуугаасаа салаагүй, тэр нь түүнийг эмнэлэгт хүргэж өгч байгааг хараад бичсэн нэг аллагын тухай шүлэг байдаг. Тэрийг олчих юмсан. Гэх мэт л зүйлс бичиж, дотроо байгаа зүйлсээ илэрхийлж ирсэн шив. Үнэндээ гайхалтай үгийн урлаг гэж байгаагүй бол би яах байсан юм бол. Үгийн урлагт дурлаагүй байсан бол яг л өсвөр насандаа ямар ч найзгүй, гэртээ эсвэл зураг зурж, эсвэл ном уншиж, бусад бүх үед хүнээс дөлж, зугтаж, "Нүүрэндээ үстэй юм уу, чи" гэж загинуулсаар, хүний нийгэмд орж чадахгүй байсаар тэр чигтээ сургуулиа ч төгсгөж амжихгүй амиа хорлох байсан биз.

Тэгээд яагаад үгэнд ингэж их шунадгаа бас бодоод л байлаа, өөрийнхөө хүний хувьд хийдэг зүйлсээ ч гэсэн олон жил бодлоо. Анх аутизмтай хүмүүсийн тухай баримтат кино үзчээд өөрийгөө олж харснаас хойш энэ талаар хааяа зав гаргаад уншдаг болсон. Аутизмын нэг хэлбэр болох Аспергерийн синдром гэж нэг хөгжлийн бэрхшээл байдаг, ер нь тэр синдромтон болж таарсан. Транс эрчүүд аутизмын спектртай байдаг нь транс эмэгтэйчүүд, сиз эрчүүд, эмэгтэйчүүдээс хамаагүй илүү олон дахин гэсэн олон судалгаа байдгаас заримыг нь олоод, баахан судлав. За мөн дөө бараг. Бага насандаа илрэхгүй байх нь ховор ч үнэндээ тухайн үед ээж аав нар хүүхдүүдээ анхаарч, хаанаас ямар туслалцаа авахаа мэддэг байлуу? Үгүй. Аспергерийн синдромын зарим илрэлүүд: яриа гэхээс бичгээр илүү ойлгодог, сонссон зүйлээ шууд утгаар нь хүлээж авдаг, тоглоом, егөөдөл ойлгодоггүй, нэг л зүйлдээ хэт улайран, түүнийгээ л хийдэг, боддог, яг түүнийхээр хийхгүй бол хэрээс хэтэрсэн хариу үйлдэл үзүүлдэг, хүмүүстэй харьцахдаа ярилцахаас илүү лекцлэдэг, тодорхой тохиолдлуудад зарим сэтгэцийн мэргэжилтнүүд шизоид/Аспергерийн синдром гэсэн нэршил дэвшүүлэх хүртэл эрүүгийн психопат зан үйл гаргадаг, хөдөлгөөний координац муутай, эв хавгүй. Үг гэдэг зүйлд дурласан учир, тэр нь хүний нийгэмтэй холбож өгсөн учир миний аутизм ойр орчноос гаднах хүмүүст тийм их илэрдэггүй, харагддаггүй байх.

Ямар ч байсан номоо редакторлохынхаа хажуугаар бас Сэтгэцийн эрүүл мэндийн үндэсний төвд очьё доо. Аспергерийн синдромтой гэж оношлосныхоо дараа надад тэнд туслаж чадах үгүй юу л гэдэг асуулт. Ямартаа ч найдаад л очно. Мэдээж оношлогоог синдром миний амьдралд тодорхой дааж давшгүй бэрхшээл үүсгэж байгаа тохиолдолд хийнэ (үүсгэж байгаа, депресси, ананкази г.м.). Аспергерийн синдром сэтгэцийн өвчин биш ч шизофренитэй холбоотой байх магадлал өндөр гэнэ билээ. Аспергер ч, шизофрени ч удамшлын, генетик, невробиологийн асуудал байдаг. Тэгсэн чинь төрсөн эгч маань арван жилийн өмнө анх шизофренийхээ оношийг авч байсан... Бас нэг үеэлтэйгээ өнгөрсөн долоо хоногт таараад нөхцөл байдлаа хэлэхэд "Өө яг. Манайхан чинь удмаараа мэдрэл муутай, солиотой юм шиг хартай. Та хайртай хүндээ гар хүрч байсан биз дээ?..." Бодох зүйл их л байна. Бодоод бодоод бодын шийр дөрөв: бүх зүйл биологийн үндэстэй.

Залуугийнхаа шүлгүүдийг эргээд уншихаар тухайн үедээ мэдэрч байсан агуу уур, бухимдлын урсгал байдаг гэснээс ЛГБТ хүмүүсийн өдөр тутамдаа мэдэрдэг шударга бус ялгаварлан гадуурхалтыг мэдэрч, үхтлээ уурлаж, байдлыг өөрчлөх ёстой гээд түүндээ улайрсан нэг аутистик баагий ханцуй шумлаагүй бол өнөөдөр Монгол ЛГБТ эрхээр хаана байх бол? Эргээд үг рүү ороход: зарим хүмүүс яруу найргийг залуу насны хоббий гэдэг нь нас явах тусам шүлэг цаанаасаа мэдрэмжээ илэрхийлэх хэлбэрээр урсгах нь хангалттай биш, ажил хөдөлмөр болдогтой холбоотой байх. Үг бүрийн сонголт, байрлал, утга, тэдгээрийн нийт илэрхийлэл гэдэг үнэхээр хөдөлмөр. Дахин дахин өөрчилнө, эргээд эхнийх рүүгээ орно, дахиад л бүр огт өөр өнцгөөс эхлэнэ. Үгэнд дурлаагүй байсан бол би нээрээ хаана явж байх байсан бол?... Бас яг л үйлийнхээ үрээр сиз эрэгтэй болоод төрчихсөн байсан бол?... Аавын хэлдэг байснаар шоронгийн хадаас болсон байх биз дээ. Яруу найраг агуу шүү!

Monday, January 16, 2017

БИ ОРИЛОО

"Чшшшш чимээгүй, за одоо больчих оо.
Чи хэлээд наадуул чинь ойлгохгүй."

            Бусадтай адил ч бас адилгүй хувь заяанд төрсөндөө
            Бишгүйдээ л БҮГДЭД чичлүүлж сурсан ч,
            Өөрөөрөө л байх хувийнхаа зайд ч
            Өргөс мэт үзэгсдсээр, өөрийгөө илэрхийлшгүй.
                                                                   УУЛ НЬ БИ ОРИЛОО.

            Хүнд, хэцүү, ялгаварлагдсаар байгааг минут тутам хураах,
            Хүнийх биш, уул нь миний л хайрт тэр бүрт "Ядаргаатай новш" гэх...
                                                                   УУЛ НЬ БИ ОРИЛОО.

"Чшшшш чимээгүй, за одоо больчих оо.
Чи хэлээд наадуул чинь ойлгохгүй."

              Дээрэлхүүлсээр, "байгаа л энэ юм чинь" гэсээр сэтгэлдээ үхсээр байхыг,
              Дээрдэх зүйл хэзээ ч үгүй, "бодит байдалтай эвлэр" гэсээр насыг барахыг
              Над шиг үйлийн үртнүүд хэзээ ч ойлгохгүй, түй май!
              Насаараа өөрийнхөө үнэнд амьсгалсаар үлдэе, төвөг цаашаа.
                                                                    БИ ОРИЛОО.

              Гадаад зүйлсэд шунасаар байх олонлогийн нэг бол
              Гарцаагүй минийх биш, тонил цаашаа!
                                                                    БИ ОРИЛОО.

"Чшшшш чимээгүй, за одоо больчих оо.
Чи хэлээд наадуул чинь ойлгохгүй."
            
               Хувь заяагаараа явсаар л байна, гэлдсэрсээр л байна.
               Хувь хүн байтугай, гариг ертөнцүүд ч хоорондоо холбоотой.
               Хувь заяагаараа худал үнэнийг зарласаар л байх
               Заяа төөргөндөө л үлдэе, бусад нь тонил цаашаа.
             
2017|01

Wednesday, January 11, 2017

Сэжгийн балиар хүн ээ дээ

би гэж хүн. Нэг л их сайн сайхан руу тэмүүлсэн, сайн сайхныг ярьсан, хүссэн, бүтээх гэж оролдоод ч байгаа юм шиг, гэгээлэг ч юм шиг. 2011 онд нээсэн энэ блогоороо хоёр хоног аялаад "Нээрээ тийм гоё гэгээлэг байлуу" гэтэл мартагдсан, гэгээн биш байлаа гэхэд ядаж л бүр саарал үгийн дархан Анараад шаалгаж байх. Зовсоор зовсоор сүүлдээ хүн биш, хөцгөнө болно гэдэг нь энэ үү дээ гэтэл, өөрийгөө тайвшруулах гэтэл... Үнэхээр тийм үү? Яг уу? Итгэлтэй юу? Үнэн гээд өөрөөсөө гаднах ба өөрийн доторх худлуудтай тэмцэлдсэн үйл явцын дайвар болох холилдсон бүгд буюу цахрах хөөс залгисаар, үнэн бүхэн худал, худал бүхэн үнэн болсон бол яана?...

Үнэн гэж юу юм?!

Хараал идсэн асуултуудаас өөр юу ч үгүй хүн ээ дээ. Сэтгэлийн бүх довтолгоонуудаа сэрээхэд тэр үедээ сүнсэндээ сийлсэн бүгд маань хэсэгхэн байгаад алга болчих цан, утаа, зэрэглээ л юм чинь шинэ бүхнийг эхлүүлэх, бүрэлдэж эхлэнгүүт нь, хөл дээрээ босонгуут нь хаяж зугтах, зугтаалгах, алдуулахгүй чанга гээчийн атгах ба тавих хүсэл, бодит байдал... Энэ балиар АМЬДад уяастай, тэр уяагаараа өөрийгөө дахин дахин боймлоостой ийм хүнийг яах юм?... Бүтээсэн бүр минь юм байтугай хог новшийн чинээ харагдахгүй байхад би хаачих юм?!...

Ингээд л нэг сэжгийн мангас (яг ямар ч мангас юм, огт ойлгомжгүй) царайлаад дахиад л одоодоо шунан уусан гэлдрэх үү?! Одоо нь тэгсэн өнгөрсөн ч, ирээдүй ч болон давтагдсаар хааш ч, хэзээ ч үл хөдлөм нэг л цэг дээр ирчихсэн.

Хөв-хөв-хөв-хөв! Саваагүй нохой нь сар луу зөндөө хуцчихлаа. Асуултаас өөр зүйлгүй Анараа.

Ухаан орсон цагаасаа хойш үхэлтэй хүрэлцэн алдаж ирсэн би сүүлийн гучин жилийн турш амиа хорлох тухай байсхийгээд л боддог, сүүлийн нэг жил байнга бодож байгаа. Үхвэл л хайртай хүндээ хийсэн бүх гэм нүглээ цайруулан өршөөгдөнө гэж ойлгосон учир. Түүх сөхвөл өмнө нь хоёр ч удаа тун ноцтой оролдлогууд хийж байсаан байсан. Нэгт нь ээж аав, гэр орныхон цагт нь түргэн дуудаж, амилуулсан. Алдсан хориод цаг бий, санадаггүй. Хоёр дахид угаасаа овоо хэд хоног юу ч идээгүй учир судсаа ханах оролдлого тун бүтэлгүйтсэн. 6-7 хоног хоол огт идэхгүй байхад цусны бүлэгнэл маш хурдан явагддаг учир судсаа ханах бараг л боломжгүй, цус бүлэгнээд урсдаггүй. Тэгсэн одоо бүр бүрэн бүтэн төгс амиа хорлох аргаа бодож, бодож, бодож, бодож олсон. Хүн удаан нэг зүйлийг бодоход түүгээрээ төгсөрнө гэжуугаа. Ямар ч байсан энд, дахин дахин хүрдэг цэгтээ л байна. Амьдралд нь хагас дутуу, бүрэн бүтэн, ямар нэг хэмжээгээр орсон болгоны өөрийгөө таних үйл явцыг нь хурдасгалаа, түүнээсээ өөрөө ч их зүйл сурлаа. Цэг цэг цэг биш, зүгээр цэг тавьмаар. Унтаад маргааш сэрэхгүй бол, зүрх минь өөр түлшгүй болсон хөдөлгүүр мэт алгуур хаагдаад тайван явчихвал...

Crowdfunding!

As many of you know, we are doing an online crowdfunding for the first time in the history of the Centre, and it happens to be for the Equa...